Το πιο σύντομο ανέκδοτο

Το τελευταίο με τον Τοτό το ακούσατε; Όχι. Μην τρομάξετε! Προς Θεού! Δεν πρόκειται να το ρίξω στα ανέκδοτα τώρα. Ούτε η ώρα το σηκώνει, ούτε όρεξη έχω, εδώ που τα λέμε.
Διάθεση; Πού να τη βρω, βρε παιδιά; Μέσα στη μαυρίλα τη μαύρη είμαι, όπως και οι περισσότεροι, νομίζω. Και την τσαντίλα. Και την αγανάκτηση. Τότε προς τι οι αστεϊσμοί, θα με ρωτήσεις, και με το δίκιο σου βέβαια, φίλε αναγνώστη.
Μα δεν κάνω καλαμπούρι. Σοβαρά μιλώ. Σοβαρότατα. Όσο δεν παίρνει άλλο. Να, φιλάω σταυρό, μεγάλη η χάρη Του, αν δεν με πιστεύεις. Όμως το άκουσα και ξεράθηκα στα γέλια. Κι αφού γέλασα με την ψυχή μου, είπα να μην σου το στερήσω κι εσένα, μπας και σκάσει λίγο γέλιο στο χείλι σου, το πικραμένο. Τέρμα τα μέτρα, λέει. Ό,τι πάρθηκε, πάρθηκε και ό,τι μπήκε, μπήκε. Αλλά μέχρι εδώ. Διότι …και τα λοιπά και τα λοιπά.
Κι εσύ το πίστεψες; θα με ρωτήσεις. Μα έτσι είναι τα ανέκδοτα, σου απαντώ. Να λέμε και καμιά βλακεία πότε πότε για να περνά η ώρα.
Εδώ φορολογήθηκε ό,τι τρώγεται, ό,τι πίνεται, ό,τι μυρίζει. Κι αν δεν μυρίζει, πάλι δεν πειράζει. Πρέπει να πληρώσει φόρο γιατί είναι άοσμο. Έτσι, για να μάθει. Ό,τι αναπνέει, ό,τι ζει, ό,τι κινείται. Κι αν δεν κινείται και παριστάνει το ντουβάρι, έ, τότε είναι που πρέπει να του αλλάξουμε τα φώτα. Και να τα ΕΤΑΚ και να οι εισφορές και δεν συμμαζεύεται. Ρεύμα ήθελες, κορόιδο; Πλήρωνε τώρα και μην διαμαρτύρεσαι. Δεν σου έφτανε η λάμπα και το λυχνάρι, μου ήθελες και μεγαλεία! Ου, να μου χαθείς, χαχόλε! Έκανες το λάθος και άνοιξες μαγαζάκι; Ε, τότε ποιος σου φταίει; Που μου ονειρευόσουνα να το παίζεις μεγάλος και τρανός επιχειρηματίας! Άρπαξε τώρα ένα ΦΠΑ 23% να έχεις να πορεύεσαι. Και λίγα σου παίρνει. Να σου έβαζε ένα 40 με 50%, να το καταλάβω. Αλλά με κάτι ψιλά για περαιώσεις, τεκμήρια, φόρο επιτηδεύματος και ΦΠΑ 23% μόνο; Και διαμαρτύρεσαι; Ε, εσύ δεν τρώγεσαι με τίποτα!
Ο άλλος πάλι, ο υπάλληλος, πώς την είδε τη δουλειά; Που γέμισαν μέχρι και τα πατάρια από δαύτους. Να κάθονται αυτοί, να πληρώνουμε εμείς. Ε, όχι, φίλε μου. Πάρε τώρα μια μείωση μισθού, ένα πετσόκομμα στα επιδόματα, ένα ενιαίο μισθολόγιο και μια εφεδρεία στο τέλος τέλος, να δεις τι εστί βερίκοκο. Θα μπορούσα να γράψω και για τον συνταξιούχο, αλλά εκεί, πέραν ορισμένων κραυγαλέων εξαιρέσεων, το πράγμα πονεί και δεν κάνει.
Αυτή είναι μέσες άκρες η κατάσταση σήμερα. Πάει, νέκρωσε η αγορά. Εξαφανίστηκε το ρευστό, πανάθεμάτο, και πού να το βρεις! Κι από πάνω οι εγκέφαλοι να σε έχουν συνέχεια στο πού σε πονεί και πού σε σφάζει. Με το μαλακό κάποιες φορές. Να σε ρίξουν στο φιλότιμο και να σε φέρουν στην ανάγκη να πεις αν είναι για το κοινό καλό, ας πάει και το παλιάμπελο. Μα πριν συνέλθεις, χραπ! έρχεται η ανάποδη κατραπακιά και χάνεις τον κόσμο. Άγρια αυτή τη φορά. Με απειλές και με φοβέρες. Δεν φτάνουν τα αυτόφωρα –από 5000 ευρώ και πάνω, λέει, την έχεις σίγουρη τη φυλάκα- αλλά κινδυνεύεις και από κατασχέσεις και από διακοπή ρεύματος. Έχεις δεν έχεις να πληρώσεις. Φταις δεν φταις για την κατάντια.
Από την άλλη πάλι βρες μου εσύ τη λύση. Που έφτασε το Δημόσιο Χρέος στον Θεό, για έλλειμμα… άστο καλύτερα, και οι κουτόφραγκοι βαρέθηκαν το δώσε δώσε και το δούλεμα τόσων χρόνων και απαιτούν συμμάζεμα εδώ και τώρα. Στο ξεχαρβαλωμένο Δημόσιο, στο αίσχος των ΔΕΚΟ, στη ρεμούλα και την αρπαχτή, την ξεδιάντροπη φοροδιαφυγή, τον ωχαδερφισμό και δεν συμμαζεύεται. Θα με ρωτήσεις πάλι, και γιατί τώρα; Αφού αυτό το ρημάδι το Κράτος πάντα ζούσε με δανεικά. Από το χίλια οχτακόσα τόσα. Από την πρώτη τουφεκιά της Επανάστασης. Και δώστου μετά πτώχευση, χρεοκοπία, παύση πληρωμών και πάμε πάλι από την αρχή. Τι τους την έδωσε έτσι στα ξαφνικά, μας πήραν το κατόπι και μας άλλαξαν τον αδόξαστο; Έτσι τους κάπνισε, πού να ξέρω κι εγώ τι γίνεται, αφού ως γνωστόν, άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου.
Και η Κυβέρνηση πάλι, τι κάνει; Γιατί δεν αντιστέκεται, αλλά χορεύει στον ρυθμό που της παίζουν; Τι να κάνει κι αυτή, η δόλια! Που μέχρι να καταλάβει τι της ξημέρωσε, βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο. Όχι, πείτε μου, πέρασε μια μέρα που να πει δόξα σοι ο Μεγαλοδύναμος; Ούτε ώρα. Με το που ανέλαβε έπεσε μέσα στον λάκκο με τα σκ…, φτου πιπέρι στο στόμα σου, που λες τέτοιες κουβέντες πρωινιάτικα. Ναι, αλλά προεκλογικά άλλα έλεγε. Πως θα κάνει, πως θα ράνει. Μέχρι το περιβόητο πως λεφτά υπάρχουν, είπε. Και λοιπόν; Και να έβλεπε το χάλι, και να της το έλεγαν, το πίστευε; Το πίστευες εσύ, εγώ, ο παραπέρα; Κόλπα κάνουν, λέγαμε, για να τρομοκρατήσουν τον κόσμο και να περάσουν τα μέτρα τα αντιλαϊκά. Μόνο που αυτή τη φορά ήταν αλήθεια. Μπορεί να υποτίμησε τον κίνδυνο. Μπορεί να καθυστέρησε να αντιδράσει, να πήρε λάθος μέτρα, μπορεί να έκανε λάθη, πολλά μπορεί. Όμως έχει μόνο δύο δρόμους να τραβήξει. Ο ένας λέει σκάσε και παίρνε μέτρα και ο άλλος να βαρέσει ένα κανόνι που να ακουστεί ίσαμε τα πέρατα της οικουμένης.
Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, δηλαδή. Καλώς ή κακώς διάλεξε τον πρώτο δρόμο. Και βάζει φόρους, τέλη και εισφορές, ων ουκ έστιν αριθμός. Και κόβει συντάξεις και μισθούς. Από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Πρωθυπουργό μέχρι τον φουκαρατζίκο των 500 ευρώ. Και τρέχει και ζορίζεται και πάει μπρος πίσω, μπας και τα καταφέρει. Θα πετύχει; Άγνωσται αι βουλαί του Κυρίου και της Μέρκελ, βασικά. Και να πεις πως φταίει; Σ’ αυτό κι αν έχει δίκιο! Μπορεί να ευθύνεται η Δεξιά του Κυρίου, μπορεί το ΠΑΣΟΚ συνολικά και ειδικά η εποχή του δήθεν εκσυγχρονισμού του Σημίτη, αλλά όχι αυτή που κλήθηκε να διαχειριστεί τα ασυμμάζευτα. Που αγωνίζεται, αγχώνεται, ιδρώνει και που δεν κλέβει. Πού το βάζεις αυτό; Να τα βροντήξει πάλι και να φύγει; Και να έλθει ποιος; Η Νέα Δημοκρατία που φεύγοντας άφησε πίσω της στάχτη και μπούρμπερη; Για να κάνει τι; Να επαναδιαπραγματευτεί το Μνημόνιο; Μα αυτοί, φίλε μου, δεν συζητάνε. Παίρνουν το καπελάκι τους και την κάνουν κατά Ευρώπας μεριά και βγάλτα πέρα μόνος σου μετά. Συγγνώμη, αλλά υπάρχει πάντοτε και η λύση Τσίπρα. Είδες που δεν σε ξέχασα; Το καλό σού το φύλαξα για το τέλος.

ΥΓ. Ψυχραιμία, αδέλφια! Ετούτη η χώρα τα έχει δει όλα στα 190 χρόνια που υποτίθεται πως είναι λεύτερη. Λιμούς, σεισμούς, καταποντισμούς. Χρεοκόπησε 4 φορές, μπλέχτηκε σε πολέμους, άλλοτε λυτρωτικούς και άλλοτε καταστροφικούς, αντίκρισε τη γερμανική σημαία στην Ακρόπολη, βρέθηκε υπό κατοχή, μπλέχτηκε σε εμφύλιο. Υπέμεινε πραξικοπήματα, βασιλιάδες και δικτάτορες τρελούς, αλλά πάντοτε τα κατάφερνε να σηκώνει κεφάλι και να τραβά μπροστά. Το ίδιο θα γίνει και τώρα!

Υπάρχει ελπίδα;

Πέρασαν τα Χριστούγεννα και αργά αλλά σταθερά βάλαμε πλώρη για το Νέο Έτος. Μέσα στο άγχος, την κατήφεια, την αναδουλειά, τη φτώχεια και την ανασφάλεια. Με κουτσουρεμένους μισθούς στο Δημόσιο και τις ΔΕΚΟ -καλά εκεί είχαν στήσει τρελό πανηγύρι- με πετσοκομμένες συντάξεις, χωρίς το δώρο που θα ανακούφιζε, μέρες που είναι, τόσο τα νοικοκυριά όσο και την αγορά που στενάζει από τη βαθύτατη ύφεση και την έλλειψη ρευστού.

Παντού πρόσωπα σκυθρωπά με έκδηλη αγωνία για το αβέβαιο αύριο και λειψές προσδοκίες για τη χρονιά που θα υποδεχτούμε σε λίγες μέρες. Πικρό, ζορισμένο το γέλιο, αν τα καταφέρει να σκάσει, και στα χείλη τα ίδια αμείλικτα ερωτήματα. Θα τα καταφέρουμε; Πού πάμε; Υπάρχει ελπίδα;

Καμία, από πρώτη άποψη. Η αφαίρεση αγοραστικής δύναμης από τους εργαζόμενους, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη κρίση, φέρνει ασφυξία στην αγορά, κλείσιμο επιχειρήσεων, ανεργία, μαρασμό και απελπισία. Η αύξηση των φόρων μειώνει την κατανάλωση -και κατά συνέπεια τα έσοδα του δημοσίου- που για να συγκεντρώσει τα απαραίτητα κονδύλια βάζει κι άλλους, επιτείνει την ύφεση και πάει λέγοντας. Τα έσοδα παρουσιάζουν υστέρηση, το έλλειμμα δεν πέφτει όπως και όσο θα έπρεπε, το χρέος αυξάνεται, η Τρόικα μας τρίζει τα δόντια απειλώντας να μην εκταμιεύσει την επόμενη δόση, χαμός σου λέω! Κι έχεις κι από πάνω τον Πάγκαλο να σου λέει “μαζί τα φάγαμε”. Ε, όχι, κύριε Αντιπρόεδρε. Ακόμη και αν εννοούσες πως το είχαμε ρίξει σε έναν άκρατο καταναλωτισμό, πως αποκρύπταμε εισοδήματα, πιέζαμε για διορισμούς και ρουσφέτια, δεν είμαστε εμείς που ευθυνόμαστε γι’ αυτό. Φταίει το μπάχαλο που είχαμε για κράτος, η χώρα της πλάκας και του ωχ αδελφέ, όπως εσείς, οι πολιτικοί, την είχατε καταντήσει. Ας το προσπεράσουμε ωστόσο και ας ρωτήσουμε ευθέως. Υπάρχει ελπίδα;

Δυστυχώς δεν την βλέπω. Από την άλλη με παρηγορεί το γεγονός πως σαν λαός και σαν έθνος είμαστε των άκρων. Ή των πάνω ή των κάτω. Των πολύ όμως. Από την ακμή στην παρακμή. Από το μεγαλείο στη μιζέρια και από τον ενθουσιασμό στην κατάπτωση, λες και δεν υπάρχει ίσιος δρόμος. Λες και δεν έχει εφευρεθεί για μας το μέτρο, ο προγραμματισμός, η σωφροσύνη και το νοικοκύρεμα. Για κοιτάξτε λίγο την ιστορία μας και βγάλτε συμπέρασμα. Από τον Μινωικό και τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό, από τους Παρθενώνες και τον Μέγα Αλέξανδρο, που έφτασε στα πέρατα της Οικουμένης, στην παρακμή, την ήττα και την υποτέλεια. Και ύστερα ανάσταση και πάλι. Από υπόδουλοι των Ρωμαίων φτάσαμε να γίνουμε κοσμοκράτορες με το Βυζάντιο και την Κωνσταντινούπολη να κινεί τα νήματα και να καθορίζει τις τύχες ολόκληρου του κόσμου. Αλαζονείες, επανάπαυση, κακοί σχεδιασμοί και η παντού και πάντοτε διαφθορά, μας άφησαν ανυπεράσπιστους στο έλεος των Τούρκων.

Αυτή η χώρα, αυτός ο λαός, γνώρισε λοιμούς, σεισμούς, καταποντισμούς. Επιδρομές, σφαγές και λεηλασίες. Γονάτισε, έσκυψε το κεφάλι, υποτάχτηκε, αλλά δεν λύγισε. Επαναστάτησε ουκ ολίγες φορές, άλλοτε επιτυχώς και άλλοτε ανεπιτυχώς, αλλά πάντα τα κατάφερνε να αφήνει τον υπόλοιπο κόσμο κατάπληκτο γιατί διέθετε ψυχή, αντρειά, λεβεντιά και μεγαλοσύνη. Προπάντων στα δύσκολα. Έγραψε σελίδες λαμπρές και σκόρπισε στα πέρατα την αξία της λευτεριάς που έγινε όραμα γραμμένο με θυσίες, αγώνες, αυταπάρνηση και μπόλικο αίμα.

Αυτός ο λαός γνώρισε κυβερνήτες, βασιλιάδες και προέδρους. Υπέμεινε δικτάτορες, κινηματίες και επίδοξους σωτήρες. Έτυχε να γεννήσει φωτισμένους ηγέτες που άφησαν τη σφραγίδα και το έργο τους και πονηρούς πολιτικάντηδες που τον εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο και τον οδήγησαν στον όλεθρο. Πέρασε δια πυρός και σιδήρου, σφάχτηκε σαν αρνί, μπλέχτηκε σε εμφύλιο, υπόφερε, πτώχευσε, πείνασε. Πάντοτε όμως, με όσες δυνάμεις του είχαν απομείνει, σήκωνε το κεφάλι ψηλά, αγωνιζόταν, πετύχαινε στο περίπου τον στόχο του και επιβίωνε. Άρα;

Υπάρχει ελπίδα. Τόσες δυσκολίες πέρασε, τόσες αναποδιές αντιμετώπισε, τώρα θα το βάλει κάτω; Θα μου αντιτείνεις πως τώρα δεν έχει να κάνει με σιδερόφραχτες στρατιές για να πιάσει το λιανοντούφεκο και να κάνει τα βουνά να αντιλαλήσουν, ούτε με βάρβαρους επιδρομείς που ήλθαν να μας κατακτήσουν. Αντίθετα έχει να αντιμετωπίσει έναν αδίστακτο οικονομικό πόλεμο με υπερμεγέθη, ακαταλαβίστικα νούμερα και κάτι κουστουμάτους με δερμάτινες τσάντες που δίνουν τις εντολές τους χρησιμοποιώντας οικονομικίστικους όρους και ντιρεκτίβες, άλλοτε δοσμένες με τακτ και άλλοτε όχι.

Βρέθηκε δεμένος χειροπόδαρα χωρίς την παραμικρή δυνατότητα αντίδρασης. Με άδεια την τσέπη και το ηθικό πεσμένο. Ζαλισμένος από τα μέτρα, τις περικοπές και το Μνημόνιο. Την κυβέρνησή του να πελαγοδρομεί και να περνά όλο και πιο δύσκολα τις, ούτως ή άλλως, απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και την αντιπολίτευση να υποστηρίζει πως υπάρχει και άλλος δρόμος, που όμως δεν τον μαρτυρά. Την Αριστερά να ονειρεύεται αντάρτικα, επαναστάσεις και λαϊκό ξεσηκωμό. Με την Παπαρήγα και το ΠΑΜΕ στην πρώτη γραμμή, τον Τσίπρα, τους κουκουλοφόρους, τον Αλαβάνο και τους έξαλλους αναρχοαυτόνομους. Για να καταφέρουν τι;

“Να καεί, να καεί, το μπουρδέλο η Βουλή”, βροντοφώναζαν οι διαδηλωτές στο Σύνταγμα την ώρα που σπούσαν, έκαιγαν και κατέστρεφαν. Εμπρός! Μαζί σας, παιδιά, κι εγώ. Να το κάψουμε το μπουρδέλο, τη Βουλή. Στάχτη να το κάνουμε. Πέτρα στην πέτρα μην απομείνει. Και όχι μόνο αυτό. Όλα να τα κάψουμε, να τα σπάσουμε, να τα διαλύσουμε. Να στήσουμε γλέντι τρικούβερτο πάνω στ’ αποκαΐδια. Και ύστερα; Εδώ σε θέλω, κάβουρα!

Γιατί το να γίνουμε Σοβιετία, δεν το βλέπω. Πάνε, ξέφτισαν, χρεοκόπησαν και τα κολχόζ και οι κολεχτίβες ή όπως αλλιώς τα έλεγαν. Τι θα κάνουμε λοιπόν; Θα κηρύξουμε πτώχευση ή θα ζητήσουμε ξανά βοήθεια, και από ποιον; Θα γυρίσουμε ξανά στη δραχμή; Ούτε να το φανταστώ δεν θέλω, αφού σε μια τέτοια περίπτωση θα υποτιμηθεί ξανά και ξανά το νόμισμα της αναξιόπιστης χώρας που το εξέδωσε, με αποτέλεσμα να εξαθλιωθεί ο λαός, ενώ παράλληλα το χρέος, που είναι σε ευρώ και δολάρια, θα εκτοξευθεί στο διάστημα. Μόνοι ωφελημένοι οι ξένοι που θα μπορούν να μας αγοράσουν για κομμάτι ψωμί και φυσικά αυτοί που έβγαλαν έγκαιρα τα εκατομμύριά τους στο εξωτερικό.

Τι απομένει; Μα ο δρόμος της εξυγίανσης, φυσικά. Με ξεκάθαρους όμως όρους. Να βγει η κυβέρνηση να το εξηγήσει και να το υποστηρίξει. Όχι με μισόλογα ή με άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε, πως τάχα μου είμαστε αναγκασμένοι και τα λοιπά και τα λοιπά. Ποιος δεν συμφωνεί πως πρέπει να μπει τάξη στο Δημόσιο, να απελευθερωθεί η αγορά, να ανοίξουν τα κλειστά επαγγέλματα και να αρθούν οι πάσης φύσεως προστατευτισμοί και περιορισμοί; Να προστατευτεί επιτέλους ο κοινοβουλευτισμός με την κατάργηση της ασυλίας των βουλευτών και το ακαταδίωκτο των υπουργών που έχει σαν αποτέλεσμα να μένουν ατιμώρητοι για εγκληματικά, καραμπινάτα σκάνδαλα και όχι μόνο.

Προπάντων όμως να βάλουμε μυαλό εμείς οι ίδιοι. Να ξεχάσουμε την παραζάλη στην οποία μας οδήγησαν οι εκάστοτε κυβερνώντες, να ανασηκώσουμε τα μανίκια και να στρωθούμε στη δουλειά. Μαράζωσε η ύπαιθρος, ρήμαξαν τα χωριά, πάτωσε η παραγωγή, επειδή το όνειρο κάθε Έλληνα περιοριζόταν στο να διοριστεί στο Δημόσιο, να βγει στη σύνταξη στα 40 ή τα 50, να γίνει μαγαζάτορας, επαγγελματίας, επιχειρηματίας ή, ακόμη καλύτερα, εισοδηματίας για να κάθεται και να εισπράττει. Με δυο τρία κινητά στην τσέπη, άλλα τόσα αυτοκίνητα, σπίτια, εξοχικά και δεν συμμαζεύεται.

Για σταθείτε, βρε παιδιά. Θα μπορούσε να συνεχιστεί για πολύ αυτό το πανηγύρι; Να ζούμε σαν βασιλιάδες δανειζόμενοι συνεχώς, ενώ την ίδια ώρα αφήσαμε τις υπόλοιπες δουλειές στους Αλβανούς και τους πάσης εθνικότητας και φυλής μετανάστες, που τους εκχωρήσαμε στην ουσία την πραγματική οικονομική ζωή του τόπου; Μόνο αν συμβεί αυτό θα σταματήσουμε στα πόδια μας ξανά και θα επιβιώσουμε σαν λαός. Θα το καταφέρουμε; Το πιστεύω, γι’ αυτό και υποστηρίζω πως υπάρχει ελπίδα. Αν όχι ρόδινη για κάποια χρόνια, τουλάχιστον υπάρχει.

Κάποιοι βέβαια θα μιλήσουν για φυγή προς τα εμπρός και θα σας ζαλίσουν με την καραμέλα για την περιβόητη ανάπτυξη. Συμφωνώ απόλυτα πως χωρίς τέτοια προοπτική τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει. Αυτό όμως είναι ένα άλλο κεφάλαιο που θα το αναλύσω σε επόμενο άρθρο.

Η αθώωση

Ήθελα δεν ήθελα με γύρισαν ξανά πίσω. Στη δραματική, από κάθε άποψη, δεκαετία του ’20. Αυτήν που διαδέχτηκε μια τραγική για τον υπόλοιπο κόσμο δεκαετία του ’10, αλλά συνάμα μεγαλειώδη, κρινόμενη εκ του αποτελέσματος πάντοτε, για την Ελλάδα και τις εθνικές της επιδιώξεις.

Σε αυτό το σημείο νομίζω πως αξίζει τον κόπο να ξεφυλλίσουμε λίγο την ιστορία μας και να ανασύρουμε στη μνήμη μας τα γεγονότα εκείνα που τριπλασίασαν την Ελλάδα, αλλάζοντας τον χάρτη της περιοχής, και οδήγησαν τη χώρα σε ένα ταξίδι ονειρεμένο που παραλίγο να φτάσει στην εκπλήρωση και των πιο προχωρημένων ακόμη επιδιώξεών μας. Αναγκαστικά θα πρέπει να αναφέρω εδώ, επιγραμματικά έστω, τους σταθμούς που σημάδεψαν τη νεότερη ιστορία μας.

1^η Δεκέμβρη του 1893 ο Χαρίλαος Τρικούπης εκστομίζει στη Βουλή την ιστορική φράση «Δυστυχώς, κύριοι, επτωχεύσαμεν». Ακολούθησε κλονισμός της δραχμής και ολοκληρωτικός μαρασμός της ελληνικής οικονομίας, αφού απέτυχε η προσπάθειά του να λάβει βοήθεια από τη Δύση. Έτσι σύρθηκε στις εκλογές του 1895 που, όπως ήταν επόμενο, τις έχασε. Ο διάδοχός του Δεληγιάννης, εκτός των δυσεπίλυτων οικονομικών προβλημάτων, είχε να αντιμετωπίσει και το Κρητικό Ζήτημα, που τον οδήγησε τελικά στον ταπεινωτικό ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, τα σύνορα της Μελούνας και τον Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο.

Η φτωχή και αβοήθητη Ελλάς έδειχνε να μην έχει να ελπίζει σε τίποτα. Τη λύση στο τέλμα που είχε περιπέσει ο τόπος, έδωσε ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος που, μετά το επιτυχημένο κίνημα στο Γουδί το 1909, κάλεσε τον Ελευθέριο Βενιζέλο να αναλάβει τις τύχες της χώρας. Από τότε ξημέρωσε μια καινούρια εποχή. Ανασυγκρότηση της χώρας, επιδέξιοι ελιγμοί, συμμαχίες, νικηφόροι Βαλκανικοί Πόλεμοι. Απελευθέρωση της Θεσσαλίας, της Ηπείρου, της Μακεδονίας, με αποκορύφωμα την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Ύστερα όμως από μια τόσο επιτυχή κατάληξη, σειρά είχε ο διχασμός. Βενιζελικοί από τη μια, Βασιλικοί από την άλλη, την ώρα που εμαίνετο ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και η Ελλάδα εκαλείτο να αποφασίσει με ποιον θα πάει και πώς θα πορευτεί.

Πείσμα στο πείσμα, απειλή στην απειλή, μπήκαμε στον πόλεμο καθυστερημένα. Μόλις στα μέσα του 1917 και αφού χρειάστηκε να χωριστεί η Ελλάδα στα δύο, με τον Βασιλιά στην Αθήνα και τον Βενιζέλο στη Θεσσαλονίκη, να πολιορκηθεί από τους συμμάχους η Αθήνα και να εκδιωχθεί ο Βασιλιάς.

Το τέλος του πολέμου έφερε τον Βενιζέλο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με την πλευρά των νικητών όμως. Η συνθήκη των Σεβρών που ακολούθησε, μπορεί να μην ικανοποίησε στο ακέραιο όλα τα ελληνικά αιτήματα, αφού Βόρειος Ήπειρος, Δωδεκάνησα, Κωνσταντινούπολη και Κύπρος δεν παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα, την κατέστησαν ωστόσο χώρα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών, μιας και της δόθηκαν η Θράκη μέχρι την Τσατάλτζα, η Ίμβρος, η Τένεδος και η Διοίκηση της Σμύρνης στα παράλια της Μικράς Ασίας. Και όμως, τρεις μήνες μετά, και ενώ βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη η Μικρασιατική Εκστρατεία, με μέτωπο από τις εκβολές του Σαγγάριου στον Εύξεινο, τις περιοχές Άδα Παζάρ, Ασκανίας λίμνης, Τίμπας, ανατολικά της Προύσας, Ουσάκ, Ουτουράκ και τη γραμμή του ποταμού Μαίανδρου μέχρι την Ερυθραία, χάνει τις εκλογές της 1^ης Νοεμβρίου του 1920.

Τα αίτια; Διάφορα. Από τη δημαγωγική πολιτική και την προσπάθεια σπίλωσης του Βενιζέλου, μέχρι την υπόσχεση για επιστροφή του Βασιλιά και μαζί των επιστράτων. Το τι ακολούθησε είναι γνωστό. Ο Βασιλιάς γύρισε, μεταστράφηκε η θέση των Μεγάλων Δυνάμεων, έμεινε αβοήθητος ο στρατός, που ηττήθηκε και διαλύθηκε τελικά.

Η μεγαλύτερη καταστροφή του 20^ου αιώνα ήταν ήδη γεγονός. Ξεριζώθηκε ο ελληνισμός της Μικρασίας, που μέτρησε εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς, και η αδύναμη και αβοήθητη πλέον Ελλάς κλήθηκε να δεχτεί πάνω από ενάμισι εκατομμύριο πρόσφυγες. Αυτά εν ολίγοις.

4 Σεπτεμβρίου του ’22, για να θυμόμαστε και κάποιες ημερομηνίες, δόθηκε η εντολή της ολοκληρωτικής εγκατάλειψης και εκκένωσης της Σμύρνης. Στις 22 του ίδιου μήνα, κίνημα υπό τον Νικόλαο Πλαστήρα και τον Στυλιανό Γονατά κατέλαβε την εξουσία. Εξαγριωμένη η κοινή γνώμη, που δεν μπορούσε να κατανοήσει την εξέλιξη των πραγμάτων, ζητούσε εκδίκηση και αίμα.

Το Έκτακτο Στρατοδικείο θεώρησε υπαίτιους τους πέντε πολιτικούς και τον Αρχιστράτηγο της ήττας και τους καταδίκασε σε θάνατο. Έτσι, λίγες ώρες μετά την ετυμηγορία του δικαστηρίου, στις 15 Νοεμβρίου 1922, εκτέλεσε στο Γουδί τους Π. Πρωτοπαπαδάκη, Δ. Γούναρη, Ν. Στράτο, Γ. Μπαλτατζή, Ν. Θεοτόκη και Γ. Χατζανέστη.

Τώρα, 88 χρόνια μετά, ύστερα από μια δίκη που χαρακτηρίστηκε σαν παρωδία από έγκριτους νομικούς, τους αθώωσε ο Άρειος Πάγος προκαλώντας την ιστορική μνήμη, την οργή εκατοντάδων Μικρασιατικών Σωματείων και την απορία της κοινής γνώμης. Τι να επεδίωκε, άραγε, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας με την απόφασή του αυτή; Να αλλάξει την ιστορία ξαναγράφοντάς την από την αρχή, ή να αποσείσει το στίγμα της προδοσίας που βάραινε για δεκαετίες τους απογόνους των εκτελεσθέντων;

Επιπλέον ανακύπτουν και κάποια άλλα ερωτήματα. Ποια ήταν εκείνα τα νέα στοιχεία που προέκυψαν και οδήγησαν τους ανώτατους δικαστές σε αυτή τους την απόφαση; Κανένα, κατά τη γνώμη όσων αντιτάχθηκαν στην έκδοσή της. Μετά την πάροδο τόσων ετών δεν βρίσκονται πια στη ζωή άτομα που θα μπορούσαν να φωτίσουν με τη μαρτυρία τους τα γεγονότα εκείνης της εποχής. Επιπλέον ολόκληρη η δικογραφία έχει χαθεί και το μόνο που απόμενε ήταν το τηλεγράφημα του Ελευθερίου Βενιζέλου και μια μετέπειτα ομιλία του στη Βουλή.

Όμως αυτά ήταν γνωστά από τότε. Ακόμη και το γεγονός ότι ο Βενιζέλος είχε αρνηθεί να λάβει θέση καθόλη τη διάρκεια της δίκης, ενώ το περιβόητο τηλεγράφημά του έφτασε αρκετά καθυστερημένα. Πόσο; 19 ολόκληρες ώρες μετά την έκδοση της απόφασης, 14 μετά την εκτέλεση, 12 μετά την άφιξη του Τάλμποτ στην Αθήνα και 8 ώρες μετά την αναχώρησή του. Και πάλι όμως στο τηλεγράφημά του ο Βενιζέλος δεν αναφέρει ούτε λέξη επί της ουσίας. Δεν μιλά δηλαδή περί αθωότητος ούτε χαρακτηρίζει την απόφαση άδικη ή εσφαλμένη. Απλά αναφέρει πως τυχόν εκτέλεση των καταδικασθέντων θα του δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στις επικείμενες διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ειρήνης. Προς τι λοιπόν η περίεργη αυτή απόφαση;

Το μήνυμα

Το ζήσαμε και αυτό. Σε αυτοδιοικητικές εκλογές, σε εκλογές δηλαδή για την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών, το μόνο που δεν συζητήσαμε ήταν για την αυτοδιοίκηση και τα προβλήματά της. Τη σημαία σήκωσε από νωρίς το ΚΚΕ διά της κ. Παπαρήγα, που ζήτησε την καταδίκη της κυβέρνησης για την πολιτική της σχετικά με το Μνημόνιο και τη γενικότερη κυβερνητική πολιτική. Τη σκυτάλη πήρε γρήγορα ο Τσίπρας, μη χάσει, και ακολούθησε ο Σαμαράς που ούτε λίγο ούτε πολύ ζήτησε την αποδοκιμασία του ΠΑΣΟΚ και την καταψήφιση των υποψηφίων του. Λες και αν έβγαινε ο Πλακιωτάκης στην Κρήτη ή ο Νίνος στο Ρέθυμνο θα έσωζαν τη χώρα. Με την ευκαιρία, θερμά συγχαρητήρια Γιώργο Μαρινάκη. Αυτό το 74% ήταν εκπληκτικό και σίγουρα κάτι υποδηλώνει. Μόνο πρόσεχε, σε παρακαλώ, γιατί από το «Ωσαννά» μέχρι το «Σταυρωθήτω» μεσολάβησαν μονάχα 3-4 μέρες.

Έγραφα λοιπόν για τη στάση σύμπασας της αντιπολίτευσης, πλην του Καρατζαφέρη ίσως, που τα έπαιξαν όλα για όλα. Η πρώτη Κυριακή έδειξε να τους δικαιώνει κάπως. Το ΠΑΣΟΚ εμφανίστηκε σαφώς αποδυναμωμένο και η ΝΔ, παρότι έχασε και σε ποσοστά και σε ψήφους, κέρδισε τις εντυπώσεις. Το ΚΚΕ της στείρας άρνησης ενισχύθηκε σημαντικά, ο Τσίπρας την πάτησε, και πάει λέγοντας. Βέβαια αυτό δεν εμπόδισε τους πάντες να βγουν το ίδιο κιόλας βράδυ και να πανηγυρίζουν. Ειδικά ο Σαμαράς που μίλησε για ολική επαναφορά της ΝΔ σε διάστημα μόλις ενός έτους. Και δεν φτάνει αυτό αλλά το συνέχισε κιόλας. Η αλαζονεία σε όλο της το μεγαλείο!

«Κάνουν πως δεν κατάλαβαν το μήνυμα; Δώστε τους να το καταλάβουν», έλεγαν τα γνωστά και μη εξαιρετέα μεγαλοστελέχη της δεξιάς παράταξης. Μόνο που το παράκαναν και φόβισαν τον λαό.

«Λες να μου ξανακαθίσουν στον σβέρκο και άντε ξεμπέρδευε μετά», σκέφτηκε, και τους μαύρισε τη δεύτερη Κυριακή. Πάει, χάθηκε η Αθήνα, που την πήρε ο παντελώς άγνωστος Καμίνης. Πάει και η Θεσσαλονίκη, που την κέρδισε ο Μπουτάρης, παρά το ότι είχε να αντιπαλέψει Παπαγεωργόπουλους, Ψωμιάδηδες και, εδώ είναι το ανησυχητικό, τους κεραυνούς του Άνθιμου που τον απειλούσε πως όσο ζει ο ίδιος, Δήμο δεν βλέπει.

Τώρα τέλειωσαν και οι εκλογές και τα νταβαντούρια, για όσους ασχολήθηκαν τουλάχιστον. Γιατί οι πολλοί τούς γύρισαν την πλάτη. Μπούχτισαν τόσα χρόνια από το μπλα μπλα και τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα». Σιχάθηκαν τους πάντες και τα πάντα και μαζεύτηκαν στο καβούκι τους. Εδώ ο Σαμαράς ισχυριζόταν ανερυθρίαστα πως έχει τον τρόπο και από το Μνημόνιο να μας απαλλάξει και το έλλειμμα να μηδενίσει μέσα σε ένα χρόνο, εδώ ακούς την Παπαρήγα να σου λέει πως και να πτωχεύσει η χώρα δεν χάλασε ο κόσμος, γιατί θα πτωχεύσει η πλουτοκρατία και εσύ κάθεσαι και μου λες παραμύθια. Και εντάξει. Αν μας έχει πει ο γιατρός πως πρέπει να τους τα κάνουμε όλα καλά, κάτι γίνεται. Διαφορετικά το πράγμα αλλάζει. Από την άλλη, λέγοντάς μας ο γιατρός να μην τους φέρνουμε αντίρρηση δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να έχουμε το νου μας τετρακόσια. Το αντίθετο μάλιστα γιατί αν τους αφήσουμε να μας παρασύρουν με τα λεγόμενα και τα καμώματά τους τότε η ευθύνη θα είναι ολόκληρη δική μας.

Η χώρα έχει, επί της ουσίας, πτωχεύσει. Το ότι δεν το έχουμε καταλάβει, πράγματι αποτελεί πρόβλημα. Ο κόσμος υποφέρει. Υπάλληλοι και συνταξιούχοι που τους πετσόκοψαν τις αποδοχές. Έμποροι και ελεύθεροι επαγγελματίες που, ελλείψει ρευστού, αδυνατούν να τα βγάλουν πέρα. Ακόμη και μεγάλες, επώνυμες επιχειρήσεις δυσκολεύονται, απολύουν εργαζόμενους, κλείνουν υποκαταστήματα και βλέπουν τον κύκλο εργασιών τους να συρρικνώνεται επικίνδυνα. Από την άλλη η κυβέρνηση επιμένει στη γνωστή δοκιμασμένη συνταγή της μείωσης των εισοδημάτων των μισθωτών, του στραγγαλισμού της αγοράς και της αύξησης των φόρων, είτε για άμεσους πρόκειται είτε για έμμεσους. Μόνο που το γαϊδούρι, συγχωρήστε μου την έκφραση, αντέχει ένα συγκεκριμένο βάρος. Αν το υπερβεί, τότε δύο τινά θα συμβούν. Ή θα γονατίσει, οπότε μεταφορά γιοκ, ή θα αφηνιάσει, θα τινάξει από την πλάτη του και σαμάρια και φορτία, οπότε η ζημιά θα είναι διπλή.

Τι πρέπει να γίνει λοιπόν; Μα το αυτονόητο. Να μπει μια τάξη στα οικονομικά. Να περιοριστεί το εξαιρετικά πολυάνθρωπο και εξοργιστικά πολυδάπανο κράτος με τη συγχώνευση ή και το κλείσιμο ακόμη εκατοντάδων άχρηστων οργανισμών. Να ελαχιστοποιηθούν επιτροπές, διοικητικά συμβούλια, ειδικοί σύμβουλοι, συνεργάτες και λοιποί παρατρεχάμενοι. Να προχωρήσουν τάχιστα οι αποκρατικοποιήσεις. Να αποφασιστεί επιτέλους η αξιοποίηση της τεράστιας ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου και να πέσει το βάρος στην ανάπτυξη, αφού από εκεί θα υπάρξουν πολλαπλά οφέλη. Και θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν και έσοδα θα εισρεύσουν στα ταλαίπωρα κρατικά ταμεία. Και προπάντων να πάψει το κράτος να παριστάνει τον επιχειρηματία. Άλλωστε όπου και αν το επιχείρησε, βλέπε Ολυμπιακή-ΔΕΚΟ-λιμάνια κλπ, απέτυχε οικτρά. Το κράτος οφείλει να θεσπίζει κανόνες, να ελέγχει την ομαλή λειτουργία της αγοράς, να εισπράττει και να ανταποδίδει στους πολίτες του αυτά που δικαιούνται. Μέχρι εκεί. Τα υπόλοιπα μόνο προβλήματα δημιουργούν.

Γιατί δεν το κάνει η κυβέρνηση; Για πολλούς και διάφορους λόγους. Γιατί έχει χαθεί στον κυκεώνα της γραφειοκρατίας που όλο λέει πως θα την πατάξει, αλλά αυτή, σε πείσμα όλων, επιβιώνει και γιγαντώνεται. Γιατί δεν έχει συγκεκριμένο σχέδιο και λειτουργεί σπασμωδικά. Γιατί, ενώ τα έχει πάρει όλα πάνω του ο Πρωθυπουργός, οι μισοί υπουργοί του βλέπουν με μισό μάτι τους άλλους μισούς. Γιατί κάποιοι, όπως η Μπιρμπίλη ας πούμε, έχουν περισσότερες ευαισθησίες για το περιβάλλον από κάποιους άλλους με αποτέλεσμα να μπλοκάρουν τα πάντα. Οπότε, φέξε μου και γλίστρησα. Γιατί…, γιατί…, γιατί…

Έτσι όμως δεν φτάνουμε πουθενά. Όσο θα συνεχίζεται το ίδιο βιολί, όσο αυξάνονται οι φόροι και αφαιρείται αγοραστική δύναμη από το καταναλωτικό κοινό, τόσο η ύφεση θα βαθαίνει. Μέχρι την ώρα που θα κάνουμε το μεγάλο μπαμ. Γιατί θα το κάνουμε αν δεν βάλουμε μυαλό. Αργά ή γρήγορα. Και για τους περισσότερο δύσπιστους θα πω μόνο τούτο. Πάντοτε ζούσαμε με δανεικά. Από κτήσεως κόσμου, που λένε οι γραφές, ή από συστάσεως του ελληνικού κράτους, αν προτιμάτε. Μόνο που δεν συνάντησα ποτέ κανέναν που να δανείζει συνεχώς γνωρίζοντας εκ των προτέρων πως δεν πρόκειται να πάρει πίσω τα χρήματά του. Έτσι είναι, δυστυχώς, και δεν βλέπω πώς μπορεί να γίνει διαφορετικά. Αν δεν καταφέρουμε να συμμαζέψουμε τα του οίκου μας, τότε είμαστε άξιοι της μοίρας μας.

ΜΝΗΜΟΝΙΟ μέρος δεύτερο

Στο προηγούμενο άρθρο μου, με αφορμή την αποπροσανατολιστική και άκρως επικίνδυνη αντιμνημονιακή πολιτική του κ. Σαμαρά, προσπάθησα να καταγράψω και να υπενθυμίσω κάποιες αλήθειες.

Λόγω έλλειψης χώρου και σεβόμενος τον χρόνο των αναγνωστών δεν κατέστη δυνατόν να ολοκληρώσω την απαρίθμηση. Αυτό θα επιχειρήσω να κάνω τώρα. Έγραφα λοιπόν:

Αλήθεια πρώτη. Ο Σημίτης παρέδωσε στον Καραμανλή ένα κράτος που νοσούσε βαθύτατα.

Αλήθεια δεύτερη. Ο Καραμανλής όχι μόνο δεν προσπάθησε να διορθώσει τα κακώς κείμενα, αλλά με πράξεις ή παραλείψεις του μας οδήγησε στον όλεθρο.

Αλήθεια τρίτη. Ο Παπανδρέου χάιδεψε αυτιά. Υποσχέθηκε πολλά λέγοντας το περιβόητο “λεφτά υπάρχουν” και κέρδισε τις εκλογές με μεγάλη διαφορά.

Αλήθεια τέταρτη. Κανένας δεν του χαρίστηκε, ούτε του έδωσε μια μικρή, έστω, περίοδο χάριτος. Από τις παραμονές των εκλογών το ΠΑΜΕ είχε ξεσηκώσει τους λιμενεργάτες που νέκρωσαν το λιμάνι του Πειραιά, ενώ Μπαρόζο και Αλμούνια έσφιγγαν όλο και πιο πολύ τη θηλιά γύρω από τον λαιμό του. Αυτά είχα αναφέρει εν ολίγοις. Συνεχίζουμε τώρα.

Αλήθεια πέμπτη. Η κυβέρνηση άργησε να οργανωθεί. Της χρειάστηκαν πάνω από έξι μήνες για να ορίσει Γενικούς Γραμματείς στα υπουργεία. Ακόμη και σήμερα, ένα χρόνο μετά, δεν είμαι σίγουρος αν έχουν οριστεί Διοικητικά Συμβούλια σε δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς, κρίσιμους για την εξέλιξη της οικονομίας. Εντωμεταξύ τα πάντα νέκρωναν, τα spreads ανέβαιναν μέχρι που έφτασαν να ξεπεράσουν τα αντίστοιχα της Zιμπάμπουε ή του Ταμτούμ και η χώρα βρέθηκε όχι ένα βήμα, αλλά λίγα μόλις εκατοστά πριν από την άβυσσο. Οι Κοινοτικοί μάς απειλούσαν λέγοντας πως το πάρτι τέλειωσε, η Μέρκελ εμφανιζόταν εξοργισμένη και εντελώς απρόθυμη να βοηθήσει, οι πάντες μας λοιδορούσαν και το Spiegel έφτασε να μας δείχνει το ορθωμένο του δάχτυλο. Φταίει ο Παπανδρέου για το αδιέξοδο που δημιουργήθηκε; Σιγουρότατα όχι. Μπορεί να πελαγοδρόμησε στην αρχή, μπορεί να καθυστέρησε, αλλά δεν είναι αυτός υπεύθυνος ούτε για το υπερβολικό έλλειμμα, που οι άλλοι έκρυβαν όπως η γάτα το σκατό, ούτε για το δυσθεώρητο χρέος. Αντίθετα έτρεξε, παρακάλεσε, παζάρεψε, με αποτέλεσμα να υπάρξει την τελευταία κυριολεκτικά στιγμή ο επώδυνος, αλλά αναγκαίος, Μηχανισμός Στήριξης και να μην αναγκαστεί να πτωχεύσει η χώρα.

Αλήθεια έκτη. Έπρεπε να ληφθούν μέτρα; Βεβαιότατα ναι. Η χώρα είχε φτάσει στο μη περαιτέρω. Ο γιγάντιος κρατικός μηχανισμός είχε μπλοκάρει τα πάντα, με αποτέλεσμα να επικρατεί παντού η διαφθορά, η αδιαφάνεια, η συναλλαγή, οι κλίκες και τα παραμάγαζα. Το ότι αμέλησε να το κάνει η προηγούμενη και η προ-προηγούμενη κυβέρνηση αυτό δεν σημαίνει πως δεν θα έπρεπε να παρθούν κιόλας. Το ασφαλιστικό, το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων και η εξυγίανση του δημόσιου τομέα θεωρούνταν καυτές πατάτες που κανένας δεν τολμούσε να αγγίξει. Εδώ είχαμε φτάσει, εν έτη 2010, να μην γνωρίζει πόσους απασχολεί το Δημόσιο, πόσους πληρώνει και προπάντων από πού. Δεκάδες χιλιάδες συνταξιούχοι που είχαν αποδημήσει προ πολλού εις Κύριον, εξακολουθούσαν και εξακολουθούν να λαμβάνουν κανονικά τις συντάξεις τους. Για τέτοια κατάντια μιλάμε! Και χρειάστηκε να γίνει απογραφή και να στηθεί επιτέλους μία Ενιαία Αρχή Πληρωμών για να αρχίσει να ξεκαθαρίζει λίγο το πράγμα.

Αλήθεια έβδομη. Η κυβέρνηση μετά την υπογραφή του Μνημονίου έδειξε μια αξιοζήλευτη αποφασιστικότητα, τόσο στην εφαρμογή του, όσο και στη λήψη επώδυνων μέτρων και ο Πρωθυπουργός δήλωνε σε όλους τους τόνους πως δεν τον ενδιαφέρει το πολιτικό κόστος. Έλαβε σκληρές αποφάσεις και συγκρούστηκε τόσο με τα συνδικάτα όσο και με οργανωμένα συμφέροντα. Μέχρι εκεί όμως, γιατί ο μεγάλος ασθενής, το υπερτροφικό Δημόσιο, ζει και βασιλεύει. Δεν το περιόρισε ούτε προχώρησε σε κατάργηση και συγχώνευση χιλιάδων άχρηστων οργανισμών και επιχειρήσεων που κατασπαταλούν και ροκανίζουν το δημόσιο χρήμα. Έτσι ό,τι κέρδισε από τη λήψη των περιοριστικών μέτρων το έχασε από τις σπατάλες των ΔΕΚΟ, των ΟΤΑ και των Νοσοκομείων. Είναι νωρίς ακόμη; Θα δείξει. Πάντως τώρα τελευταία, έδειξε πως υπολογίζει και το πολιτικό κόστος αφού άρχισε τα δωράκια. Έτσι όμως δουλειά δεν γίνεται.

Αλήθεια όγδοη. Η μόνη λύση είναι η πιστή εφαρμογή του Μνημονίου. Μπορεί να ακούγεται δυσάρεστο, αλλά δυστυχώς τα αυγά δεν βάφονται με πορδές. Ένα νοικοκυριό που ξοδεύει πολύ περισσότερα από όσα εισπράττει, αργά ή γρήγορα θα πάει φούντο. Εκτός εάν πατήσει έγκαιρα φρένο, βάλει μια τάξη στα οικονομικά του και αρχίσει πάλι από την αρχή. Το ίδιο ισχύει και για το κράτος. Μόνο έτσι, μόνο αν πιάσουν τόπο τα μέτρα, θα συναινέσουν οι δανειστές μας να επιμηκύνουν τον χρόνο εξόφλησης του χρέους, ώστε να μπορέσουμε να ορθοποδήσουμε. Όλα τα άλλα είναι εκ του πονηρού.

Αλήθεια ένατη. Για ανάπτυξη ακούμε και ανάπτυξη δεν βλέπουμε. Όμως, με τις υπάρχουσες συνθήκες, για να κάνει κάποιος μια επένδυση στην Ελλάδα θα πρέπει να είναι ή λαμόγιο, που αποσκοπεί σε κάποια αρπαχτή, ή τρελός. Και μιας και δεν υπάρχουν πολλοί τέτοιοι, δεν πρόκειται να δούμε ούτε σεντς αν δεν σοβαρευτούμε. Γιατί το λέω αυτό; Γιατί στην Ελλάδα του χθες και του σήμερα έχει τεθεί υπό διωγμό η επιχειρηματικότητα και το κέρδος έχει δαιμονοποιηθεί. Αναλογιστείτε όμως πόσοι από εμάς είναι διατεθειμένοι να στήσουν μια δουλειά με στόχο όχι να κερδίσουν, αλλά αντίθετα να χάσουν. Ουδείς. Και προκαλώ έναν που θα ισχυριστεί το αντίθετο. Χώρια από αυτό όμως, μπορεί στην πράξη να προχωρήσει μια επένδυση; Πολύ αμφιβάλλω. Αν δεν την μπλοκάρει ο Κουβέλης και η Μπιρμπίλη, με τις γνωστές “ευαισθησίες” τους, σίγουρα θα μπλέξει σε κάποιο δήμαρχο, σε κάποιο γείτονα που ενοχλείται, σε έναν περιβαλλοντικό σύλλογο, τέλος πάντων, που θα σε τυλίξει σε μια κόλα χαρτί και θα σε στείλει στο Συμβούλιο Επικρατείας και άντε ξεμπέρδευε. Εδώ στοίχειωσε η εκτροπή του Αχελώου, το γήπεδο του Παναθηναϊκού και τόσα άλλα, και εσύ, αφελή φορολογούμενε, ονειρεύεσαι ανάπτυξη και περιμένεις επενδύσεις; Εδώ έρχεται το ΣτΕ και ακυρώνει νόμο του 1997 για μια τεράστια επένδυση που ολοκληρώνεται ήδη, εδώ το ίδιο δικαστήριο ακύρωσε την άδεια του Παγοδρομίου που λειτουργεί εδώ και δυόμισι χρόνια, και εσύ μου λες παραμύθια!

Αλήθεια δέκατη. Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη. Μόνο που για να υπάρχουν εργάτες πρώτα και πάνω από όλα θα πρέπει να υπάρχουν και εργοδότες. Αλλιώς δουλειά…πάπαλα! Έτσι συνηθίζεται να γίνεται και δεν βλέπω με ποιο τρόπο μπορεί να αλλάξει αυτό. Όταν δαιμονοποιείς την επιχειρηματικότητα, όταν το κράτος σε θεωρεί δεδομένο φοροφυγά και έρχεται κάθε τρεις και λίγο και σου τα παίρνει με τις περιβόητες περαιώσεις, όταν όλοι οι εργατικοί νόμοι αποσκοπούν στην προστασία της εργασίας και μόνο, κάτι δεν πάει καλά. Έτσι είναι, φίλε μου. Δεν μπορείς να πολεμάς με νύχια και με δόντια την επιχείρηση, να βάζεις μύρια όσα εμπόδια σε κάθε επένδυση και μετά να κάθεσαι να κλαις για τις χαμένες θέσεις εργασίας. Και σε αυτό το σημείο οι θέσεις των κομμάτων της Αριστεράς είναι τουλάχιστον αλλοπρόσαλλες. Κλείστε τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, τα μουσεία, καταλάβετε την Ακρόπολη, πείτε όχι στο Μνημόνιο για να πτωχεύσει η πλουτοκρατία. Μα, βρε αθεόφοβοι, το κράτος θα πτωχεύσει. Οι μισθοί και τα μεροκάματα θα μείνουν απλήρωτα. Θα κλείσουν οι τράπεζες και θα χάσει η μαρίδα τις λίγες καταθέσεις της, ενώ η πλουτοκρατία που μάχεστε όχι μόνο θα βρει τρόπο να επιβιώσει, αλλά θα μπορέσει να εκμεταλλευτεί τις συνθήκες χάους που θα δημιουργηθούν και θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της. Τα καταλάβατε; Εδώ το ΚΚΕ ήταν το πρώτο που μείωσε τους μισθούς των εργαζομένων του και τώρα προχωρά σε απολύσεις προσωπικού.

Αλήθεια ενδέκατη. Δεν πήγε και ούτε θα πάει κανένας φυλακή. Το πολιτικό σύστημα ξέρει τον τρόπο να αυτοπροστατεύεται. Έτσι, όσες εξεταστικές και να στήσει, το αποτέλεσμα θα είναι πάντα το ίδιο. Θα παίζει για λίγο καιρό στα κανάλια, θα τροφοδοτεί τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και πέραν τούτου ουδέν. Με αυτό τον τρόπο όμως δεν οδηγούμαστε πουθενά. Δεν είναι δυνατόν από τη μια να κόβεις το δώρο του συνταξιούχου των 500 ευρώ και από την άλλη να επιτρέπεις να κυκλοφορούν ελεύθεροι μεγαλόσχημοι πρώην υπουργοί που τα τσέπωσαν χοντρά. Δεν στέκεται, δεν γίνεται, γιατί εκτός από απαράδεκτο είναι και ανήθικο. Άφησε που αποθρασύνονται και σου ζητάνε και τα ρέστα. Βατοπέδι; Πού το είδατε το σκάνδαλο; Έτσι δεν λένε; Siemens, ομόλογα και δεν ξέρω ποιο άλλο. Και εδώ μιλάμε μόνο για τις σκαστές περιπτώσεις. Για αυτές που τους τσάκωσαν με τη γίδα στον ώμο. Φανταστείτε πόσα άλλα έχουν κουκουλωθεί χωρίς να γίνει περαιτέρω έρευνα.

Αλήθεια δωδέκατη και τελευταία. Πρόθεση της αντιπολίτευσης είναι να κοντύνει την κυβέρνηση. Να την ταπεινώσει και να την εμφανίσει πως πολιτεύεται κόντρα στη βούληση του ελληνικού λαού. Αυτό μέχρις ενός σημείου είναι θεμιτό. Όταν βάζει όμως το Μνημόνιο στη μέση, παίζει εν ου παικτοίς. Με πράγματα δηλαδή που δεν χωρούν παιχνίδια. Πέρα και έξω από κάθε όριο, γιατί θυσιάζει στην αρένα της πολιτικής την επιβίωση της χώρας. Φαντάζεστε τι θα συμβεί αν γίνει πιστευτή και αποδοκιμαστεί η κυβέρνηση; Φαντάζεστε τις ιαχές, τους πανηγυρισμούς και τα παράθυρα; Φαντάζεστε μετά τον Παπανδρέου να πει “εγώ δεν μπορώ να κυβερνήσω έτσι και ζητώ ανανέωση της λαϊκής εντολής”; Πριν προλάβεις να πεις κύμινο θα μας έχουν κόψει τον βήχα οι τροϊκανοί και εκεί κατά Χριστούγεννα μεριά θα βαρέσουμε το μεγάλο κανόνι. Δυστυχώς έτσι έχουν τα πράγματα και όσο πιο γρήγορα το καταλάβουμε, τόσο καλύτερα για όλους.

ΜΝΗΜΟΝΙΟ

Είπα να βάλω φρένο στον εαυτό μου και να σιωπήσω. Κουβέντα να μην πω, ούτε να γράψω. Να το παίξω μουγκός, προσωρινά τουλάχιστον. Μέχρι τις εκλογές οπωσδήποτε, γιατί δεν θέλω να μπλεχτώ με τα τοπικά. Να αφήσω τους ανθρώπους να πούνε με την ησυχία τους τα δικά τους. Να μας τάξουν τα συνηθισμένα. Ξέρετε τώρα: Γιοφύρια και ποτάμια, και αν παρασφίξουν τα πράγματα και ζοριστούν, γιατί όχι και μαρίνες και καράβια που θα ανεβοκατεβαίνουν καθημερινά στην Αθήνα, πάρκινγκ, αστυνομικά μέγαρα και γιατί όχι και νοσοκομεία. Εντός και εκτός πόλεως αυτά. Και ακόμη, αναβάθμιση του Πανεπιστημίου, σύσφιξη των σχέσεών του με την τοπική κοινωνία και ίδρυση νέων σχολών. Αυτά περίμενα να ακούσω να εξαγγέλλονται για πολλοστή φορά, και να κοινοποιούνται οράματα και σχέδια ολοκληρωμένα. Να όμως που μου χάλασε τη σούπα ο Σαμαράς με τα περί Μνημονίου.
Δειλά το ξεκίνησε στην αρχή, και σκέφτηκα πως δεν μπορεί, πλάκα μας κάνει. Με τον πόνο μας παίζει. Έλα όμως που ο λαός ζορίζεται από χίλιες μεριές! Έλα που μισθωτοί και συνταξιούχοι γονάτισαν από τις περικοπές και τους φόρους! Έλα που μαγαζάτορες και επιχειρηματίες είτε βάζουν λουκέτο, είτε είναι στα πρόθυρα χρεοκοπίας και, ως γνωστόν, όποιος πνίγεται, προσπαθεί να κρατηθεί και από τα μαλλιά του ακόμη. Έτσι όταν τον άκουσαν για πρώτη φορά να λέει πως έχει τρόπο και από το Μνημόνιο να μας απαλλάξει και το έλλειμμα της χώρας να μηδενίσει μέσα σε ένα χρόνο, γέλασαν με αυτό το γέλιο του πικραμένου. Του στερημένου, του νηστικού που του τάζουν καρβέλια. Τη δεύτερη φορά όμως έστησε το αυτί του. Μας τα ’παν κι άλλοι αυτά, σκέφτηκε. Πες πες όμως κάποιοι άρχισαν να τσιμπούν το δόλωμα και να αναρωτιούνται: Λες;
Ζεματισμένη ακόμη από το Μνημόνιο και τις περικοπές η μεγάλη πλειοψηφία κρατά αποστάσεις από την κυβέρνηση και κάπως έτσι οι δημοσκοπήσεις δεν της βγαίνουν. Αργά, ως συνήθως, συνειδητοποίησε πως κινδυνεύει να συντριβεί στις κάλπες του “Καλλικράτη” και άλλαξε τροπάρι. Αντιμνημονιακοί εσείς; Μνημόνιο και των γονέων εμείς, γιατί χανόμαστε. Κάπως έτσι χάθηκε η ουσία των τοπικών εκλογών. Κάπως έτσι παρασύρθηκα κι εγώ, αθέτησα τον λόγο μου, και νάμαστε πάλι μαζί.
Ο Παπανδρέου φταίει, λέει ο Σαμαράς, για τα χάλια της οικονομίας. Αυτός οδήγησε τη χώρα στο ΔΝΤ, αυτός έφερε τη φτώχεια και την ανεργία, αυτός ευθύνεται για την ύφεση και τα λουκέτα στα μαγαζιά. Πρωθυπουργό του Μνημονίου τον ανεβάζει, υποτελή της Τρόικας τον κατεβάζει και τον φοβερίζει με εξεταστικές, όταν και όποτε γίνει πρωθυπουργός ο ίδιος. Και η πλάκα είναι πως δείχνει να τα πιστεύει αυτά που λέει. Και θα μας βγάλει από το Μνημόνιο, και θα φέρει ανάπτυξη στον τόπο, και θα μηδενίσει το έλλειμμα μέσα σε ένα χρόνο! Για στάσου, βρε Μεγάλε, γιατί θα μας κουφάνεις εσύ!
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν ήταν που την έκανε με ελαφρά πηδηματάκια αφού διέλυσε τα πάντα; Κάτω από το βάρος των σκανδάλων της δεν συνετρίβει, ή μήπως κάνω λάθος; Εσύ πού ήσουν τότε; Σε κανένα άλλο πλανήτη; Δεν ήσουν υπουργός της κυβέρνησης Καραμανλή; Δεν τα έβλεπες τότε; Και αφού γνώριζες τη λύση γιατί δεν του την έλεγες, του χριστιανού, αλλά τον άφηνες να τραβιέται και να μας παρασύρει όλους μαζί στον όλεθρο; Εκτός; Εκτός, λέω εγώ τώρα, και αν πρέπει να λέμε και καμιά βλακεία (άλλη λέξη ήθελα να γράψω) πότε πότε απλά και μόνο για να περνά η ώρα. Εδώ όμως το παιχνίδι άρχισε να χοντραίνει επικίνδυνα και κάποιες αλήθειες, γνωστές σε όλους, πρέπει να τις ξαναπούμε, όχι για τίποτα άλλο, αλλά για να ξέρουμε πού βρισκόμαστε. Όσο πικρές και αν είναι αυτές. Όσο και αν κινδυνεύουμε να στεναχωρήσουμε κάποιους και να χαλάσουμε τις καρδιές μας, μέρες που είναι.
Αλήθεια πρώτη. Ο Σημίτης, παρά τις όποιες επιτυχίες (ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ, μεγάλα έργα, ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση) παρέδωσε στον Καραμανλή ένα εξοργιστικά πολυάνθρωπο και εξαιρετικά σπάταλο κράτος που νοσούσε βαθύτατα. Εκτός από διεφθαρμένο και αφερέγγυο, ήταν απελπιστικά αναποτελεσματικό και με μια γραφειοκρατία που τσάκιζε κόκαλα. Αυτή την Ελλάδα παρέδωσε. Θα μου πεις τώρα, μόνο αυτός έφταιγε; Σίγουρα όχι. Κυβέρνησε ωστόσο οκτώ ολόκληρα χρόνια και όπως είναι γνωστό, εκ του αποτελέσματος κρίνονται όλοι. Και όσο για την ανάπτυξη του 4 και 5 τοις εκατό που μας τσαμπουνά εκ των υστέρων, ας έλλειπαν τα δεκάδες δισεκατομμύρια της Ολυμπιάδας και σου έλεγα εγώ! Όχι. Δεν έφυγε ο Σημίτης επειδή έτσι του την έδωσε ξαφνικά. Την πανωλεθρία φοβήθηκε και όταν κατάλαβε πως το γιγάντιο πακέτο, που μοίρασε στη ΔΕΘ το φθινόπωρο του 2003, δεν ήταν ικανό να αναστρέψει το κλίμα.
Αλήθεια δεύτερη. Αυτό το κράτος παρέλαβε ο Καραμανλής το 2004, έχοντας κάνει σημαία του τη μάχη κατά της διαφθοράς και έχοντας, κατά τους ισχυρισμούς του, το λεγόμενο “ηθικόν πλεονέκτημα”. Κάπως έτσι άρχισε το ταξίδι για την κόλαση. Από το σεμνά και ταπεινά που ευαγγελιζόταν, φτάσαμε στους κολλητούς, τους κουμπάρους, τα δικά μας παιδιά, τις μίζες και τις ρεμούλες. Η παράταξη του κ. Σαμαρά έκανε τις υποκλοπές, καταλήστεψε τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων και έκανε κόλλυβα την Ελλάδα και τη χάρισε στους μοναχούς του Βατοπεδίου. Σκάνδαλα πάσης φύσεως και μεγέθους. Από τα πιο απλά μέχρι τα πιο σύνθετα. Από τον θάνατο του Βαρθολομαίου στα σκαλιά μιας πολυκατοικίας, μέχρι το “πήδημα” του Ζαχόπουλου. Ψευτιές, αναξιοπιστίες, αδιαφάνειες. Και το πιο σύντομο ανέκδοτο; Τα στοιχεία που στέλναμε στους κουτόφραγκους. Τα περιβόητα greek statistic.
Αλήθεια τρίτη. Ο Παπανδρέου έδωσε ελπίδα στον λαό. Από τη μια στηλίτευε τα σκάνδαλα και από την άλλη χάιδευε αυτιά. Έλεγε πως λεφτά υπάρχουν. Ίσως και να το πίστευε κιόλας. Ίσως δεν περίμενε να είναι τόσο τραγική η κατάσταση. Το είπε όμως. Και πήρε τις εκλογές με 10 τόσες μονάδες διαφορά. Άργησε να το συνειδητοποιήσει; Καθυστέρησε να αντιδράσει; Ίσως. Το πρόβλημα ωστόσο ήταν υπαρκτό.
Αλήθεια τέταρτη. Με το που βγήκε έπεσαν όλοι πάνω του να τον φάνε. Από το ΚΚΕ που φρένιασε κυριολεκτικά, μέχρι τον Μπαρόζο και τον Αλμούνια. Στις 4 του Οκτώβρη έγιναν οι εκλογές και όμως από την πρώτη του μήνα, πριν αναλάβει δηλαδή, το ΠΑΜΕ είχε καταλάβει το λιμάνι του Πειραιά. Και οι Κοινοτικοί ζητούσαν μέτρα εδώ και τώρα. Τα λησμονήσαμε; Δεν νομίζω. Ούτε εξαντλήσαμε το θέμα. Απλά θα χρειαστεί να επανέλθω και αυτό σκοπεύω να κάνω.

Περί Αρχών και όχι μόνο

Πως έχουμε κράτος της πλάκας, που εξακολουθεί να πορεύεται λόγω κεκτημένης ταχύτητας μόνο και με κατεύθυνση το άγνωστο, αφού έχουμε αναθέσει τη λειτουργία του στον αυτόματο πιλότο, το είχα καταλάβει από χρόνια. Πως δεν θα αποκτήσουμε όμως ποτέ ένα μοντέρνο και σύγχρονο κράτος, το κατάλαβα δυστυχώς τώρα τελευταία. Κάλλιο αργά παρά ποτέ, θα παρατηρήσεις, φίλε μου, και θα έχεις χίλια δίκια. Όμως, πώς να το κάνουμε. Θέλεις επειδή είμαι ρομαντικός, θέλεις επειδή πέσαμε στην ανάγκη της Τρόικας, είχα κάποιες ελπίδες. Είναι και εκείνος ο Πρωθυπουργός που τον βλέπεις τόσο αποφασισμένο και λες, δεν μπορεί, αυτός ο άνθρωπος το έχει πιάσει το νόημα. Και μιας και το έπιασε, κάτι θα καταφέρει.

Πάνω που πας να αναθαρρήσεις ωστόσο, εδώ που τα λέμε δεν είναι και λίγο η ψήφιση του ασφαλιστικού, χραπ, την τρως την ξεγυρισμένη κατραπακιά και ξαναγυρίζεις στα ίσια σου. Θέλεις ένα παράδειγμα; Άκου και θα φρίξεις. Καμιά Αρχή, λέει, και καμιά αρμόδια υπηρεσία δεν γνωρίζει σ’ αυτό τον ρημαδοτόπο πόσους υπαλλήλους έχει αυτή η χώρα. Πόσοι υπηρετούν και πού, αν εργάζονται, πόσα παίρνουν και προπάντων αν δικαιούνται να τα παίρνουν. Τα ίδια και χειρότερα ισχύουν και για τους συνταξιούχους. Έρχεται τώρα η Πολιτεία και σου λέει, θα κάνω απογραφή. Δήλωσέ μου, κύριε, ποιος είσαι, πού υπηρετείς και πόσο πληρώνεσαι, για να μάθω κι εγώ ο περίεργος και να δω τι θα κάνω με την περίπτωσή σου.

Να μπορέσω να στήσω μια ενιαία υπηρεσία πληρωμών. Να ξέρω τι μου γίνεται, βρε αδελφέ, να δω αν έχω να σε πληρώσω και αν δεν φτάνουν, που δεν φτάνουν τα ρημάδια, να δω πού θα βρω δανεικά και αν θα με δανείσουν εντέλει. Με την ευκαιρία, μιας και σκοπεύω να καταργήσω οργανισμούς, να συγχωνεύσω άλλους και να ανακατανείμω το προσωπικό που περισσεύει, δήλωσε μου τα προσόντα σου, να δω πού θα σε βολέψω. Λογικό; Λογικό μού ακούγεται εμένα, όπως και σ’ εσένα, νομίζω. Έχει καμιά σημασία όμως αυτό; Καμία, σου απαντώ μετά πάσης βεβαιότητος, γιατί διαφωνεί η Ανεξάρτητη Αρχή. Ποια Αρχή; Η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων και μη με ρωτήσεις τώρα τι την πείραξε, γιατί θα βάλω τις φωνές.

Είναι ποτέ δυνατόν, λέει, να σε ρωτά η Πολιτεία αν γνωρίζεις ξένες γλώσσες και ποιες; Αν έχεις τίτλο σπουδών, ποιον και με τι βαθμό; Αν έχεις μεταπτυχιακό, μάστερ ή διδακτορικό και πάνω σε ποιο θέμα; Αν έχεις κάνει επιμόρφωση; Αν έχεις λάβει επαίνους; Αν τιμωρήθηκες ποτέ για πειθαρχικό παράπτωμα, τι είδους ήταν αυτό και με ποια ποινή; Αν επιθυμείς να μεταταγείς σε κάποια άλλη υπηρεσία και ποια; Μα αυτά είναι προσωπικά δεδομένα και πρέπει να παραμείνουν επτασφράγιστο μυστικό. Αφορούν μόνο εσένα και αν το κράτος θέλει να σε αξιολογήσει σωστά, ας καταφύγει σε μέντιουμ. Αρκεί να έχει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και να εκδίδει νόμιμες αποδείξεις. Και για να έλθει να δέσει το πράγμα, βγήκε και η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων και συστήνει στα μέλη της να μην συμπληρώσουν την ηλεκτρονική δήλωση. Αλήθεια, τι φοβούνται οι δικαστές μας; Ας σοβαρευτούμε όμως.

Είναι κρίμα μια τόσο σοβαρή προσπάθεια να συναντά τέτοιου είδους εμπόδια. Πιστεύω στον θεσμό των Ανεξάρτητων Αρχών. Τις θεωρώ πολύ σημαντική κατάκτηση, όπως θεωρώ πως και οι ίδιες θα πρέπει να αυτοπροστατευτούν αποφεύγοντας, αν όχι τις σκοπιμότητες, τουλάχιστον τις υπερβολές και αντί για την προστασία του πολίτη να στρέφονται τελικά εναντίον του. Με την ευκαιρία θα ήθελα να θέσω και ένα άλλο ερώτημα. Αλήθεια, ποιον προστατεύει η απαγόρευση της δημοσιοποίησης των στοιχείων όσων παρανομούν; Τον παράνομο ή το κοινωνικό σύνολο;

Πως είμαστε για γέλια, το έχω γράψει κατ’ επανάληψη και αν το ξαναγράφω είναι γιατί κάτι με πιάνει με τα τόσα τρελά που ακούγονται και γίνονται καθημερινά. Τι θέλω να πω; Άκουσε και βγάλε τα συμπεράσματά σου. Πήρε μια σωστή, σωστότατη πρωτοβουλία το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Αποφάσισε επιτέλους να βάλει μια τάξη στην πολεοδομική και χωροταξική αναρχία που επικρατεί στη χώρα. Και πάνω που ήμουν έτοιμος να αρχίσω τα χειροκροτήματα, πιάνω τον εαυτό μου να θέλει να βρίσει. Πολύ όμως. Άσχημα. Να πει βαριές κουβέντες από εκείνες που χαλούν καρδιές και μένουν για πάντα στη μνήμη.

Γιατί; Γιατί με νομοσχέδιο αναστέλλονται όλες οι οικοδομικές άδειες σε κάπου 12.000 περιοχές, στο σύνολο της επικράτειας σχεδόν, μέχρι να ολοκληρωθούν οι δασικοί χάρτες. Πώς; Όπως το ακούσατε. Δεν αναστέλλονται οι άδειες που αφορούν τα όρια των περιοχών, όπου τέλος πάντων υπάρχει φόβος αυθαιρεσιών, αλλά όλες. Δεν φτάνουν τα μέτρα που μας έχουν κάνει να βλέπουμε αστράκια, δεν φτάνει η επιτήρηση, δεν φτάνει η ύφεση, δεν φτάνει που μέτρα για την ανάπτυξη ακούμε και μέτρα δεν βλέπουμε, ήλθε και αυτό. Α, αφήνει ανοικτό και ένα τόσοδα παραθυράκι. Αυτό της ένστασης. Εσείς όμως, οι υποψιασμένοι, ξέρετε τι σημαίνει αυτό. Κάποιος θα πρέπει να γνωματεύσει, κάποιος να αποφασίσει, κάποιος να υπογράψει. Έτσι όμως δεν διαιωνίζουμε το πρόβλημα της διαφθοράς και της αδιαφάνειας; Έναν παπά, βρε παιδιά. Γρήγορα έναν παπά, να κάνει ένα τρισάγιο, να διαβάσει μια ευχή, να κάνει κάτι τέλος πάντων, γιατί έτσι όπως πηγαίνουμε, μας βλέπω κατευθείαν για το τρελάδικο.

Επικίνδυνα πανίσχυρες μειοψηφίες

Είπα παπά και θυμήθηκα την περίεργη τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα τα τελευταία χρόνια. Πόσο εύκολα γκρεμίζονται ιδέες, αξίες, σύμβολα. Για τόλμησε να βγεις για παράδειγμα να υποστηρίξεις τα εθνικά δίκαια, τις ιστορικές μνήμες, τις επετείους και τα σύμβολα. Για βγες, αν σου βαστά, να μιλήσεις για τον ελληνισμό που δοκιμάζεται, τον θεσμό της οικογένειας που κλονίζεται, τα ιερά και τα όσια και γιατί όχι και την Εκκλησία; Θα βγουν οι τάχαμου προοδευτικοί και θα σου προσάψουν τα μύρια όσα.

Θα σου φορτώσουν πως διαπνέεσαι από τα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη, ξέρεις τώρα, Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια, άρα είσαι Ελληναράς, νοσταλγός της Χούντας, ακροδεξιός και φασίστας. Ίδιος συνειρμός δηλαδή με αυτόν του γνωστού ανέκδοτου. «Έχεις ενυδρείο; Άρα σου αρέσει η θάλασσα, τα ψάρια, οι όμορφες ακρογιαλιές, τα σπορ, το κολύμπι, οι ταβέρνες και τα μπαράκια, οι γκόμενες. Άρα, φίλε μου, είσαι άντρας. Δεν έχεις ενυδρείο; Είσαι αδελφάρα του κερατά». Εκεί καταντήσαμε. Να μην μπορούμε να κατακρίνουμε τον αληταρά που πατά κάτω, βεβηλώνει και σκίζει τη σημαία, για να μην μας κολλήσουν τη ρετσινιά.

Οι Έλληνες σε ποσοστό πάνω από 90% είμαστε χριστιανοί ορθόδοξοι. Πηγαίνουμε πότε πότε στην εκκλησία, κάνουμε τον σταυρό μας και στην πρώτη δυσκολία φωνάζουμε «βοήθα Παναγιά». Και όμως. Αρκεί μία προσφυγή ενός αλλόθρησκου ή ενός, κατά δήλωσή του, άθεου, για να βγει μια δικαστική απόφαση που επιβάλλει την απομάκρυνση των εικόνων από τα δημόσια κτίρια, την κατάργηση του θρησκευτικού όρκου και πάει λέγοντας, επειδή τάχαμου αισθάνεται πως προσβάλλονται ή περιορίζονται τα δικαιώματά του. Και των πολλών, ερωτώ εγώ; Τι σόι δημοκρατία έχουμε όταν οι ελάχιστοι έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν τη θέλησή τους στους πολλούς;

Μην πάτε μακριά. Το 2006, αν δεν κάνω λάθος, έγινε μια περίεργη μάζωξη στη Θεσσαλονίκη. Από αυτές που κάποιοι ανεγκέφαλοι στήνουν κατά καιρούς, στην προσπάθειά τους να αποδείξουν πως υπάρχει τάχα Μακεδονική Μειονότητα στη Βόρεια Ελλάδα που καταπιέζεται. Παρόντες, κατά δήλωσή τους, Σλαβόφωνοι, Οθωμανοί, Ελληνόφωνοι, Άεθνοι, Άθεοι και Απάτριδες. Ομιλητές, εκτός του γνωστού και μη εξαιρετέου «Ουράνιου Τόξου», ο πολύς κ.Τρεμόπουλος των Οικολόγων Πράσινων, που έκανε τις γνωστές ανθελληνικές δηλώσεις, και κάποιος Γιάννης Κωνσταντίνου, που δήλωσε ελληνόφωνος κεντροαριστερός δικηγόρος. Ε, αυτόν τον ελληνόφωνο βρήκε η κυβέρνησή μας να διορίσει Πρόεδρο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Συγχαρητήρια, παιδιά!

Μην το ψάχνεις, φίλε μου. Σήμερα αν δεν δηλώσεις διαφορετικός δεν βλέπεις Θεού πρόσωπο. Κι ας είσαι αυτός που καλείσαι να σηκώσεις στις πλάτες σου το βάρος της ανάταξης της ελληνικής οικονομίας. Θα μπορούσε, αν υπήρχε βούληση, να εξοικονομήσει πολύ εύκολα η κυβέρνηση αρκετές δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες δισεκατομμύρια, αν αποφάσιζε να παραχωρήσει για αξιοποίηση το παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού. Από τα 40,000 στρέμματα θα μπορούσε να κρατήσει για παράδειγμα τα 10,000 για πάρκα, πράσινο και άλλες κοινόχρηστες χρήσεις και να παραχωρήσει τα υπόλοιπα. Το ίδιο ισχύει και για τον χώρο του Παλαιού Ιπποδρόμου, το Φαληρικό Δέλτα κλπ. Τολμά; Που θα ξεσηκωθούν τα κόμματα της αριστεράς, οι οικολόγοι, οι περιβαλλοντολόγοι και οι πάσης φύσεως οργανώσεις που ασχολούνται από την προστασία της φωλιάς του κότσυφα, μέχρι τον χώρο που γεννούν οι γλάροι. Όχι πως δεν έχουν τη σημασία τους όλα αυτά, αλλά έλεος. Εντωμεταξύ εσύ, ταπεινέ και ανήμπορε της σιωπηλής πλειοψηφίας, σκάσε και πλήρωνε!

Ασυλίες

Θα μου πεις, εδώ γίνεται της κακομοίρας, αυτά σε πείραξαν; Εδώ έχουν δημιουργηθεί ανεξάρτητα βουλεβάρτα, άβατα, ιδιόμορφες ασυλίες, ιδιωτικοί στρατοί και εσύ κάθεσαι και ασχολείσαι με λεπτομέρειες; Εδώ υπάρχει κόμμα που δηλώνει ευθαρσώς πως δεν αναγνωρίζει το Σύνταγμα, πως δεν δέχεται κανένα έλεγχο στα οικονομικά του, πως έχει το δικαίωμα να κλείνει λιμάνια, να επιτρέπει ή να απαγορεύει την επιβίβαση ή την αποβίβαση των επιβατών, να καταλαμβάνει αρχαιολογικούς χώρους και να κάνει του κεφαλιού του χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανένα και εσύ μου τσαμπουνάς για δικαιώματα και δημοκρατίες; Άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε, δηλαδή. Παράλογο; που λέει και ο Λαζόπουλος. Μάλλον.

Όταν το κράτος αφήνει κενά, φυσικό επακόλουθο είναι να βρεθεί κάποιος να το καλύψει. Όταν αυτοπεριορίζεται, όλο και κάποια τσιτάτα θα εμφανιστούν. Είμαστε σοβαροί ή έχουμε χάσει την επαφή με την πραγματικότητα; Όταν εκλέχτηκε αυτή η κυβέρνηση, με τεράστια διαφορά σημειωτέον, βρήκε το ΠΑΜΕ στα λιμάνια ενάντια στην Cosco. Ποια ήταν η αντίδρασή της; Σε εποχές δραματικές, την ώρα που η χώρα όδευε ολοταχώς για χρεοκοπία, χρυσοπλήρωσε τους λιμενεργάτες για να δεήσουν να λύσουν την απεργία. Όταν το ΠΑΜΕ έκανε τα αίσχη στα λιμάνια, με αφορμή τη σχεδιαζόμενη άρση του καμποτάζ, γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων του δικαστικές αποφάσεις, τι έκανε πάλι; Αντί να το άρει αμέσως χωρίς όρους και προϋποθέσεις, τους επιβράβευσε στην ουσία φέρνοντας ένα χιλιομπερδεμένο και πολυδαίδαλο νομοσχέδιο που άμα βρεις άκρη, τηλεφώνησέ μου.

Οικονο-μετρία

Μέτρα και κόντρα μέτρα. Μέτρα που έπρεπε να έχουν παρθεί και δεν πάρθηκαν έγκαιρα, μέτρα που λήφθηκαν και μάλιστα σε δέσμες, πρώτη και δεύτερη, μέτρα που πρόκειται να παρθούν, θα λαλήσουμε στο τέλος. Έτσι που μας κατάντησαν δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, όχι τι πρόκειται να μας ξημερώσει η επομένη, αλλά ούτε πώς θα περάσουμε την κάθε μια ημέρα.

Έχει γραφεί κατ’ επανάληψη και έχει αρκούντως αναλυθεί, η δραματική κατάσταση στην οποία βρέθηκε η χώρα εξαιτίας των εγκληματικών πράξεων και παραλήψεων όλων αυτών που μας κυβέρνησαν τα τελευταία χρόνια και θα ήταν άσκοπο να τα επαναλάβω. Εν πάση περιπτώσει ξυπνήσαμε μια μέρα και καταλάβαμε, ή μας έδωσαν να καταλάβουμε, δεν έχει και τόση σημασία, πως τέλειωσε το πάρτι. Τόσο ήταν. Ένα όνειρο που έσβησε και πάει.

Δεν βαριέσαι όμως, καλά περάσαμε. Αποκτήσαμε τη σπιταρόνα μας, το εξοχικό μας, την αυτοκινητάρα μας και δυο τρία άλλα ακόμη, γιατί καμιά οικογένεια που σέβεται τον εαυτό της δεν θα μπορούσε να τα βγάλει πέρα με ένα και μοναδικό αυτοκίνητο. Από εκεί και πέρα και τι δεν θέλαμε! Τουλάχιστον ένα κινητό για κάθε μέλος της οικογένειας, εξεζητημένα ρούχα, επώνυμα παπούτσια, πανάκριβα έπιπλα και άλλα είδη εξοπλισμού, να ζήσουμε και λίγο σαν άνθρωποι, βρε αδερφέ, και να μπούμε στο μάτι του γείτονα που μας κάνει τον καμπόσο. Και βέβαια τις βόλτες μας, τις ξάπλες μας, τις άπλες και τα ώπα μας. Τις δουλειές του σπιτιού τις αναθέσαμε στην αλλοδαπή παραδουλεύτρα και όσο για αγροτικές εργασίες, ας είναι καλά οι μετανάστες.

Σαν βασιλιάδες περνούσαμε. Κι ας μεγάλωναν υπερβολικά οι λογαριασμοί των δανείων. Κι ας έτρεχαν οι δόσεις. Κι ας παραφούσκωναν οι κάρτες. Σήμερα να τη βγάλουμε και για το αύριο ποιος νοιάζεται. Μήπως τα ίδια δεν έκανε και το κράτος που ξόδευε ασυλλόγιστα, οι προϋπολογισμοί ήταν μόνο για να πέφτουν μόνιμα έξω και γενικά συμπεριφερόταν σαν μικρομέγαλο κακομαθημένο. Και στο τέλος, μ’ αυτά και μ’ αυτά, να το Δημόσιο Χρέος στα ύψη και τα ελλείμματα στο 13 και 14 %.

Τα έβλεπαν οι Ευρωπαίοι εδώ και χρόνια και τραβούσαν τα μαλλιά τους. Μας έκαναν συστάσεις και κόντρα συστάσεις, μας έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου, αλλά πού εμείς. Σιγά μη τους δίναμε σημασία. Ξενέρωτους τους ανεβάζαμε που δεν ξέρουν να ζήσουν και να γλεντήσουν, μίζερους τους κατεβάζαμε επειδή αγόραζαν από το σούπερ μάρκετ μια ντομάτα και μία φέτα καρπούζι, την ώρα που εμείς γεμίζαμε τίγκα τις σακούλες που για να τις μεταφέρεις χρειαζόσουν βοηθητικό προσωπικό. Τα ίδια και χειρότερα στις ταβέρνες. Μία σαλάτα και μισή μερίδα αυτοί, φέρε, φέρε και φέρε εμείς. Και από ετούτα και από εκείνα και από τα άλλα. Για να μείνουν ανέγγιχτα στο τέλος τα μισά.

Φυσικά, φυσικότατα, ήταν αδύνατον να συνεχιστεί η ίδια κατάσταση, όχι γιατί μας έπιασαν οι τύψεις ξαφνικά, αλλά γιατί μας πήραν χαμπάρι οι αγορές και ανέβασαν τα spreads στον Θεό. Όχι, δεν μας έβαλε στο μάτι καμιά σκοτεινή δύναμη, ούτε εξυφάνθηκε αιφνίδια κάποια συνομωσία ενάντια στο «ανάδελφον έθνος» μας, για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του αλήστου μνήμης κ. Χρήστου Σαρτζετάκη. Αυτά είναι παραμύθια της Χαλιμάς. Ψεύτικες διαβεβαιώσεις δίναμε, λόγια που τα έπαιρνε ο αέρας και τα ξεχνούσαμε αμέσως, αποκρύπταμε στοιχεία, αλλοιώναμε άλλα. Παλιά μου τέχνη κόσκινο, θα μου πεις.

Μόνο που το κάθε θαύμα διαρκεί συνήθως τρεις ημέρες, ενώ το δικό μας άντεξε κοντά τρεις δεκαετίες. Και πάλι καλά, εδώ που τα λέμε. Όμως κάποια στιγμή έρχεται η ώρα του λογαριασμού. Δεν μας φταίνε οι δανειστές, ούτε οι αγορές. Αυτές τη δουλειά τους κάνουν. Τα συμφέροντά τους πασχίζουν να διασφαλίσουν σε τελική ανάλυση. Τράπεζες είναι ως επί το πλείστον ή funds (επενδυτικά, κερδοσκοπικά κεφάλαια) που τοποθετούν τα διαθέσιμά τους σε ασφαλή υποτίθεται κρατικά ομόλογα, προσπαθώντας να κερδίσουν κάτι παραπάνω. Εμείς τι κάνουμε;

Η καθαρή αλήθεια είναι πως η κυβέρνηση δεν είχε πολλά περιθώρια ελιγμών. Ο χρόνος πίεζε ασφυκτικά και είχε να διαλέξει ανάμεσα σε δύο κακά. Τα επώδυνα μέτρα ή την πτώχευση της χώρας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Διάλεξε ως συμφερότερο το πρώτο. Και εδώ ωστόσο θα έπρεπε να επιλέξει ανάμεσα στη δραστική μείωση των κρατικών δαπανών και την αύξηση της φορολογίας. Για τους δικούς της λόγους έδωσε από την αρχή το βάρος της στην αύξηση των εσόδων. Με αυτή τη λογική, μας αλάλιασε στους φόρους. Δυο φορές αύξηση στον ΦΠΑ και επέκτασή του σε απαλλασσόμενες μέχρι τώρα κατηγορίες, δύο φορές στα καύσιμα και τους φόρους πολυτελείας, επιπλέον φόροι στα ακίνητα, πόθεν έσχες, κατάργηση φοροαπαλλαγών. Μόνο που ο διαβρωμένος από κάθε άποψη και ακέφαλος κρατικός μηχανισμός αδυνατεί να ανταποκριθεί. Εάν σε όλα αυτά προσθέσεις και την οικονομική στενότητα που είναι αποτέλεσμα της ύφεσης και της αναδουλειάς που πλήττει την αγορά, πώς να συγκεντρωθούν τα επιπλέον έσοδα και πώς να αποδώσουν τα μέτρα;

Στον τομέα των δαπανών το κύριο βάρος έπεσε στην περικοπή μισθών και συντάξεων του δημόσιου τομέα, στο ασφαλιστικό και την αλλαγή των εργασιακών σχέσεων. Όχι πως ορισμένα από αυτά τα μέτρα δεν ήταν απαραίτητα, αλλά από μόνα τους αντί να λύσουν το πρόβλημα το επιτείνουν, αφού στερούν από την αγορά πολύτιμη ρευστότητα. Τι πρέπει να γίνει λοιπόν; Πολλά, κατά την ταπεινή μου γνώμη. Κατά πρώτο και κύριο πρέπει να συμμαζευτεί και να νοικοκυρευτεί το αδιαφανές και πολυάνθρωπο σπάταλο κράτος. Να καταργηθούν ή να συγχωνευτούν μεταξύ τους ένα σωρό άχρηστοι και παρασιτικοί οργανισμοί και να απεμπλακεί το συντομότερο δυνατό από το άγος των ελλειμματικών ΔΕΚΟ τύπου ΟΣΕ, συγκοινωνίες κλπ και να δοθεί το βάρος στην ανάπτυξη.

Θα με ρωτήσετε τώρα μέσα σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον πώς μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη; Είναι αλήθεια αυτό. Η οικονομία, έχοντας χάσει την ανταγωνιστικότητά της, νοσεί βαρύτατα. Επιπλέον οι πιέσεις που της ασκούνται από τον υψηλότατο, λόγω φόρων κυρίως, πληθωρισμό, μεγεθύνουν το πρόβλημα. Τι πρέπει να γίνει λοιπόν; Οπωσδήποτε μεγαλύτερος έλεγχος και θεραπεία, ει δυνατόν, των στρεβλώσεων της αγοράς, μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας και πολλά άλλα. Σαφώς και θα υπάρξουν αντιδράσεις. Πρώτα πρώτα από το ΚΚΕ και το ΠΑΜΕ της Παπαρήγα που λες και βρίσκονται στις παραμονές της Οκτωβριανής Επανάστασης, δεν υπολογίζουν κανένα και ετοιμάζονται για την τελική έφοδο στα Χειμερινά Ανάκτορα. Και αυτοί μπορεί να ονειρεύονται κομμούνες και κολεκτίβες, αλλά η οργανωμένη κοινωνία και η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να τους επιτρέψει κάτι τέτοιο; Από κοντά και οι Τσιπροαλαβανολαφαζάνηδες, που Κύριος οίδε τι διεργασίες γίνονται στους εγκεφάλους τους και τι επιδιώκουν.

Σίγουρα μπορούν και πρέπει να γίνουν πολλά. Να αρθούν τα πάσης φύσεως εμπόδια και να λειτουργήσει ελεύθερα η αγορά. Να αρθεί το συντομότερο, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, το καμποτάζ. Να ανοίξουν επιτέλους τα κλειστά επαγγέλματα. Να αποκατασταθεί ο υγιής ανταγωνισμός στις αγορές. Να απελευθερωθεί το ωράριο εργασίας των καταστημάτων. Να απελευθερωθεί η αγορά καυσίμων. Να περιοριστεί δραστικά η γραφειοκρατία και να αρθεί κάθε εμπόδιο για την ίδρυση και την αδειοδότηση των επιχειρήσεων. Και τέλος, ίσως θα έπρεπε να είναι πρώτο στην κατάταξη, να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η τεράστια, ανεκτίμητη κρατική περιουσία. Διαφορετικά;

Διαφορετικά, λυπούμαι που το λέω, αλλά ο αδιέξοδος φαύλος κύκλος θα συνεχιστεί. Θα χρειαστεί να παρθούν νέα μέτρα τον Σεπτέμβριο -αλλιώς δεν παίρνουμε τρίτη δόση-, άλλα με τον καινούριο χρόνο και πάει λέγοντας, ενώ πάντοτε θα καραδοκεί ο κίνδυνος της αναγκαστικής επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους ή της χρεοκοπίας. Μόνο που ο λαός δεν αντέχει άλλα βάρη και θα είναι κρίμα να χαθεί και η τελευταία ευκαιρία.

Απελπισία

Έγραφα προ ημερών για την τρομοκρατία των ισχυρών. Αυτών που εκμεταλλεύονται τη θέση τους ή τα όποια προνόμια τούς έχει παραχωρήσει η Πολιτεία, εις βάρος του κοινωνικού συνόλου. Και για να μην παρεξηγηθώ μπαίνω κατευθείαν στο θέμα. Δικαίωμα αναφαίρετο είναι η απεργία. Θεμιτό και μάλιστα συνταγματικά κατοχυρωμένο. Ιερός και καθόλα σεβαστός ο αγώνας για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και ακόμη περισσότερο για την ικανοποίηση οικονομικών και μη αιτημάτων. Μέχρι εκεί όμως. Μέχρι του σημείου όπου ο αγώνας του ενός δεν θα οδηγεί στην απόγνωση τον άλλο.

Εδώ και αρκετά χρόνια όμως έχει κόψει η μαγιά. Ο καθένας κάνει του κεφαλιού του χωρίς να υπολογίζει τον άλλο. Αρκεί να μπορεί να το κάνει. Φτάνει να αισθάνεται ισχυρός για κάτι τέτοιο. Και δυστυχώς, με το κράτος να κοιμάται τον ύπνο του δικαίου, όλο και περισσότεροι αισθάνονται ισχυροί. Οι αγρότες, για παράδειγμα, που κάθε τρεις και λίγο κλείνουν τους δρόμους και κόβουν την Ελλάδα στα δύο ή τα τρία. Οι ΔΕΗτζήδες που κατεβάζουν τους διακόπτες και βυθίζουν τη χώρα στο σκοτάδι. Ακόμη και οι υπάλληλοι του Υπουργείου Πολιτισμού που κλείνουν μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, όπως και οι εκπαιδευτικοί που κατεβάζουν τα μολύβια και αφήνουν στη μέση τη διόρθωση των γραπτών των μαθητών, κρατώντας σε ιδιότυπη ομηρία παιδιά και γονείς.

Περνάμε δύσκολες ώρες. Όλοι ανεξαιρέτως. Η οικονομία, που παρά τα εξοντωτικά μέτρα, δεν είναι σίγουρο πως θα τα καταφέρει στο τέλος. Μισθωτοί και λοιποί εργαζόμενοι που βλέπουν τα εισοδήματά τους να συρρικνώνονται επικίνδυνα, τις συντάξεις τους να εξαϋλώνονται από τη μια και να γίνονται άπιαστο όνειρο από την άλλη, έμποροι και υπόλοιποι ελεύθεροι επαγγελματίες που βλέπουν μόνο μαυρίλα.

Πάει το γέλιο, χάθηκε από τα χείλη, και το κέφι αντικατέστησε το στρες, το άγχος και η αβεβαιότητα. Κατεβάσαμε όλοι τα κεφάλια, παραζαλιστήκαμε, κόπηκαν με το μαχαίρι τα καλαμπούρια και οι συζητήσεις περί τούτων και των άλλων και κλειστήκαμε στο καβούκι μας. Το μουντό αντικατέστησε το φωτεινό. Στους δρόμους δεν περπατούν πια άνθρωποι χαρωποί και στην ερώτηση «τι κάνεις;» η συνηθισμένη απάντηση είναι «το παλεύω». Από όσους μπορούν και το παλεύουν ακόμη. Στα μαγαζιά η κίνηση είναι ελάχιστη, οι τσέπες άδειες και οι υποχρεώσεις τρέχουν. Διάβασα κάπου πως αυξήθηκαν κατακόρυφα οι ψυχικές ασθένειες και όλο και περισσότεροι, λέει, τώρα τελευταία επισκέπτονται τους ψυχολόγους.

Την ίδια ώρα οι δείκτες δεν δείχνουν σημάδια ανάκαμψης και τα σύννεφα πυκνώνουν, αφού ακόμη και η εκταμίευση της τρίτης δόσης του δανείου βρίσκεται στον αέρα. Τα έσοδα βρέθηκαν εκτός στόχου στο πεντάμηνο, ξέφυγαν οι δαπάνες ταμείων και νοσοκομείων και όλα δείχνουν πως πάμε για νέο πακέτο μέτρων το φθινόπωρο. Μέτρα που ωστόσο δεν αποδίδουν, γιατί όσο μικραίνει η αγοραστική δύναμη του καταναλωτή, τόσο πέφτει και η κατανάλωση. Παράδειγμα τα τσιγάρα, που ύστερα από τις απανωτές αυξήσεις και τα μέτρα κατά του καπνίσματος, δημιούργησαν μια μαύρη τρύπα 1 δις ευρώ που απειλεί να τινάξει στον αέρα τον προϋπολογισμό.

Οι μόνοι που δεν καταλαβαίνουν Χριστό είναι οι παλικαράδες του ΠΑΜΕ. Ο ιδιωτικός, μισθοφορικός, στρατός της Παπαρήγα που κάνει κουμάντο στο λιμάνι του Πειραιά και δεν νοιάζεται για τη ζημιά που προκαλεί στον τουρισμό, το εμπόριο και τους χιλιάδες συμπατριώτες μας που θέλουν να ταξιδέψουν. «Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη», δεν κουράζονται να φωνάζουν και γράφουν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους κοινωνία, νόμους και δικαστικές αποφάσεις, κάνοντας επίδειξη μιας προκλητικής, βάρβαρης δύναμης και τεστάροντας τις αντοχές και την ανεκτικότητα της Πολιτείας. Δηλώνουν με αυθάδεια πως δεν αναγνωρίζουν το Σύνταγμα, πως δεν τους δεσμεύουν οι νόμοι και δεν δίνουν δεκάρα τσακιστή για τον πόνο και την αγωνία της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού.

Όλες αυτές οι δραστηριότητες εντάσσονται στο γενικότερο σχέδιό τους, που αποσκοπεί στη διάλυση κάθε μορφής οικονομίας και στην αποσάθρωση του κοινωνικού ιστού. Άλλωστε στον Πειραιά τα έχουν καταφέρει εν μέρει. Ήδη οδήγησαν σε μαρασμό τόσο την ευρύτερη περιοχή, όσο και τη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη του Περάματος, όπου η κατάσταση είναι πέρα για πέρα απελπιστική.

Μάχονται το κεφάλαιο, θα μου πεις. Μα το κεφάλαιο, φίλε μου, και τρόπους έχει να διασφαλίσει τα συμφέροντά του και τα μέσα διαθέτει προς τούτο. Δεν θέλεις την κρουαζιέρα εσύ; Δεν χάλασε ο κόσμος. Θα πάει παραπέρα. Στα λιμάνια της Γένοβας, της Μασσαλίας, της Βαρκελώνης, της Πάλμα ντε Μαγιόρκα, της Βενετίας, της Σανόνα και της Μάλτας. Βάζει το συνδικάτο τους δικούς του κανόνες στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη; Στέλνει τα σκάφη του αυτό στην Τουρκία, όπου λειτουργούν περίπου 100 οργανωμένα ναυπηγεία. Θαυμάστε τα αποτελέσματα των αγώνων τους. Εκεί που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έφταναν για επισκευή κάπου 30 πλοία τον μήνα, δίνοντας ζωή σε επιχειρήσεις και ψωμί σε οικογένειες, σήμερα το αντίστοιχο διάστημα ούτε 2 πλοία δεν πλησιάζουν.

Και η κυβέρνηση, θα με ρωτήσετε; Αυτή τι κάνει; Να σας απαντήσω ευχαρίστως. Κλαψουρίζει και παρακολουθεί εκ του μακρόθεν την κατεδάφιση της όποιας αξιοπιστίας έχει απομείνει σε αυτή τη ρημαδοχώρα. Οι υπουργοί της, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μένουν μόνοι να υπερασπιστούν τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να κάνουν και στη χειρότερη σφυρίζουν κλέφτικα, αλληλοϋποβλέπονται και τα συντροφικά μαχαιρώματα πάνε σύννεφο. Ακόμη και βουλευτές του ΠΑΣΟΚ βγήκαν στο μεϊντάνι, αρνούμενοι να στηρίξουν τα μέτρα που αναγκάστηκε, λόγω μνημονίου, να πάρει η κυβέρνηση. Αυτοί πάλι τι να επιδιώκουν, άραγε; Να πτωχεύσουμε μια ώρα αρχίτερα, ή να οδηγηθεί ο τόπος σε νέες περιπέτειες;

Δυστυχώς δεν είναι ώρα για φιλοσοφίες, ιδεολογήματα και ευαισθησίες. Ο λαός υποφέρει και πρέπει να ξαναβρεί το συντομότερο δυνατό τον βηματισμό του. Άλλη λύση δεν υπάρχει μιας και το μάννα εξ ουρανού, εξ όσων γνωρίζω τουλάχιστον, έπεσε μία και μοναδική φορά στην ιστορία. Έκτοτε…πάπαλα! Τα μαγικά πάλι δεν πιάνουν και άλλες εναλλακτικές προτάσεις δεν υπάρχουν. Ούτε από αριστερά ούτε από δεξιά. Το ΚΚΕ επιδιώκει και εύχεται να πτωχεύσει η χώρα, μήπως, μέσα από τον γενικό χαλασμό, κερδίσει κάτι και ο Σαμαράς που μάχεται το μνημόνιο, δηλώνει σε όλους τους τόνους πως θα το τηρήσει και θα τιμήσει την υπογραφή της χώρας.

Άρα; Άρα δεν μένει τίποτα άλλο από το να ανασκουμπωθούμε. Να πούμε μπόρα είναι και θα περάσει, να σφίξουμε για άλλη μια φορά το ζωνάρι και να αλλάξουμε τρόπο ζωής, αφού, όπως όλοι παραδεχόμαστε, το είχαμε παραξηλώσει. Τη μεγαλύτερη ευθύνη ωστόσο την έχει η κυβέρνηση, που πρέπει να ανασυγκροτηθεί το συντομότερο. Να τακτοποιήσει τα του οίκου της και να επιταχύνει το έργο της, μπας και δούμε κάποτε Θεού πρόσωπο.

Το τελευταίο μού ακούγεται σαν ευχολόγιο, αλλά, όταν εννιά μήνες μετά τις εκλογές δεν έχει στελεχώσει τον κρατικό μηχανισμό, τι άλλο να πω;

H τρομοκρατία των ισχυρών

Την πατήσαμε, φίλοι μου! Πολλώ λογιώ, που λένε. Μέχρι να ανοιγοκλείσουμε τα μάτια μας, μέχρι να το καλοκαταλάβουμε, βρεθήκαμε κάτω από τριπλή επιτήρηση και με τη θηλιά του ΔΝΤ στον λαιμό. Θα με ρωτήσεις τώρα, και με το δίκιο σου, θα μπορούσαμε να αποφύγουμε κάτι τέτοιο; Εκεί που είχαν φτάσει τα πράγματα, με βεβαιότητα όχι. Να κερδίσουμε λίγο χρόνο, εξακολουθώντας να τροφοδοτούμε με ψεύτικα στοιχεία τους κουτόφραγκους, ίσως ναι. Για πόσο όμως; Ίσως ελάχιστα, ίσως καθόλου, αφού και ο πιο άσχετος με τα οικονομικά γνώριζε πως η χώρα είχε φτάσει στο μη περαιτέρω και οι αγορές όχι μόνο μας έκοψαν τα δανεικά, αλλά μας πήραν το κατόπι.

Ρεμούλες παντού, κλεψιές, σκάνδαλα κάθε είδους και μεγέθους και ανίκανοι, διεφθαρμένοι πολιτικοί, οδήγησαν σε πλήρη διάλυση το κράτος που, καταχρεωμένο και ανυπόληπτο, έπνεε τα λοίσθια. Μετά, με τις πρώτες αποκαλύψεις, μείναμε με το στόμα ανοιχτό. Πέσαμε από τα σύννεφα, όπως συνηθίζεται να λέγεται σε τέτοιες περιπτώσεις. Υπεύθυνοι είμαστε όλοι, αφού η διάβρωση ήταν οριζόντια. Διαστρωματική και σε όλες τις κοινωνικές διαβαθμίσεις. Από τον απλό ψηφοφόρο που επέλεγε τον πολιτικό εκείνο που θα του έκανε το ρουσφέτι ή θα καθάριζε για πάρτη του, μέχρι εκείνον που φρόντιζε να κάνει τις δουλειές του όμορφα και αθόρυβα με το φακελάκι στο χέρι και τον αδιάφορο που είχε για μόνιμη επωδό το «ωχ, καημένε, όλοι ίδιοι είναι» ή «εγώ θα σιάξω το κράτος;». Από τον αργυρώνητο πολιτικό που έπαιρνε μίζες ή λάμβανε χορηγίες (μη μου πείτε πως δεν σας αρέσει η έκφραση;) υπογράφοντας αμαρτωλές συμβάσεις, μέχρι τον επίορκο κρατικό λειτουργό, που για να εκτελέσει στοιχειωδώς τα καθήκοντά του, απαιτούσε το κατιτίς ή τον ασυνείδητο γιατρό που εκμεταλλευόταν τους πάντες και τα πάντα και τον απλό επαγγελματία που απόφευγε να δηλώνει τα πραγματικά του εισοδήματα για να μην αισθάνεται κορόιδο.

Κάποτε όμως τα ψέματα αποκαλύπτονται και το πάρτι αναγκαστικά παίρνει τέλος. Έτσι έφτασε η ώρα να κάνουμε ταμείο. Δεν είμαι σίγουρος αν η κυβέρνηση είχε άλλη δυνατότητα επιλογής, αν καθυστέρησε να λάβει μέτρα και πόσο, ή αν ολιγώρησε φοβούμενη το πολιτικό κόστος. Ωστόσο δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε το γεγονός πως δεν της άφησαν καθόλου χρόνο. Με το καλημέρα έπεσαν όλοι πάνω της και, υπό αυτές τις συνθήκες, θεωρώ πως της ήταν αδύνατο να εκτιμήσει το μέγεθος του χάους που παρέλαβε. Να σκεφτείς μόνο πως έχουν περάσει εννιά μήνες από τότε που ανέλαβε και δεν είναι ακόμη σε θέση να υπολογίσει με ακρίβεια τον αριθμό των υπαλλήλων που μισθοδοτεί και πολύ περισσότερο δεν γνωρίζει πού υπηρετούν αρκετοί από αυτούς και τι δουλειά κάνουν. Ύστερα είναι και το άλλο. Συνειδητοποιώντας, έστω και αργά, το μέγεθος του προβλήματος, φοβήθηκε τα χειρότερα κι ας μην τολμά να το ομολογήσει. Σίγουρα πάντως την πανικόβαλε η πιθανότητα χρεοκοπίας της χώρας, η φτώχεια και η εξαθλίωση που θα ακολουθούσε, όπως και το ενδεχόμενο ανεξέλεγκτης κοινωνικής έκρηξης.

Η αλήθεια είναι πως έτρεξε. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός ταξίδεψε παντού. Χτύπησε πόρτες, επιχειρηματολόγησε, ζήτησε στήριξη, που δεν τη βρήκε πάντα, εντέλει κατάφερε και διαφοροποίησε κάπως το αρχικά άκρως αρνητικό κλίμα. Μπορεί η λύση που βρέθηκε να μην είναι η καλύτερη, αλλά οπωσδήποτε τα 110 δις του Μηχανισμού Στήριξης ήταν μια κάποια λύση, γιατί εκτός των άλλων έδινε μια παράταση, ένα κάποιο χρονικό περιθώριο, προκειμένου να αλλάξουν όλα. Όλα όμως. Από δομές και ουσιαστική αναδιάρθρωση του κράτους μέχρι παγιωμένες νοοτροπίες και αντιλήψεις. Αυτό το καταλάβαμε έγκαιρα και υπήρξε η μέγιστη δυνατή αποδοχή, σε επίπεδο θεωρίας τουλάχιστον. Γιατί μόλις τα μέτρα άρχισαν να πέφτουν σαν χαλάζι, ήρθαν και οι γκρίνιες, αφού ως γνωστόν τον Έλληνα δεν είναι να τον αγγίζεις στη τσέπη.

Πάρθηκαν όντως μέτρα σκληρά. Επί δικαίων και αδίκων. Νέοι φόροι, αύξηση παλαιών, περικοπή μισθών και συντάξεων, τεκμήρια και πόθεν έσχες, σε μια προσπάθεια να ενισχυθούν τα άδεια ταμεία και να ελεγχθεί κάπως η φοροδιαφυγή και ο προκλητικός τρόπος ζωής ορισμένων, που ενώ ξόδευαν αλόγιστα, δήλωναν τουλάχιστον πένητες. Μέτρα σκληρά, που όμως ακόμη και αυτά δεν είναι αρκετά και η πιθανότητα να χρειαστεί να παρθούν και άλλα σε βάθος χρόνου παραμένει πολύ ισχυρή.

Ίσως ξενίζει αυτή η παραδοχή, αλλά πρέπει να καταλάβουμε επιτέλους πως κανένα κράτος, όπως άλλωστε και κανένα νοικοκυριό, δεν μπορεί να βγάζει 100 και να ξοδεύει μόνιμα 120 ή 130, δανειζόμενο συνεχώς. Είναι δύσκολη η κατάσταση. Εξαιρετικά δύσκολη, θα έλεγα. Το καταλαβαίνει ο καθένας από μας, όπως το αντιλαμβάνεται και η μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Δεν το καταλαβαίνει όμως η Παπαρήγα, που από νωρίς ζώστηκε τα άρματα, όπως δεν το καταλαβαίνουν και κάποιοι αριστεριστές του ΣΥΡΙΖΑ και αυτό είναι αρκετό για να μπλοκάρει τα πάντα. Από τα κρουαζιερόπλοια στο λιμάνι του Πειραιά και όχι μόνο, μέχρι τα μέσα συγκοινωνίας και, εδώ είναι το τραγικό, τα γραπτά των πανελληνίων εξετάσεων.

Έχουμε συνηθίσει, δυστυχώς, να χαϊδεύουμε αυτιά και να αποκρύπτουμε αλήθειες, αναγνωρίζοντας πάντοτε το δίκαιο των εργαζόμενων. Όποιο και αν είναι αυτό, όσο παράλογο και αν ακούγεται. Είναι σωστό αυτό; Μπορούμε να συνεχίσουμε έτσι; Ο καθένας το βιολί του και όπου βγει; Και ο λαός, βρε καλόπαιδα, δεν μετρά; Το κοινό συμφέρον δεν το υπολογίζει κανείς; Μόνο το δίκαιο του ισχυρού πρέπει να είναι αυτό που θα επικρατεί πάντα; Μήπως όμως έτσι δεν φτάσαμε σε αυτό το χάλι; Δεν έχω κανένα ενδοιασμό στο να υπερθεματίσω στις αξιώσεις που προβάλει οποιαδήποτε κοινωνική ομάδα. Θα επιμείνω ωστόσο σε τούτο. Όχι σε βάρος του κοινωνικού συνόλου. Δεν δικαιούται κανένας να κλείνει τους δρόμους, τα λιμάνια, τα αεροδρόμια ή να αποκλείει τους αρχαιολογικούς χώρους. Όποιο και αν είναι το αίτημά του.

Τη στάση των βαθμολογητών την άφησα επίτηδες τελευταία γιατί χρήζει ιδιαίτερου σχολιασμού. Πάνε χρόνια από τότε που τέλειωσαν τα παιδιά μου το σχολείο. Κάπου έξι χρόνια πέρασαν από τότε που η οικογένειά μου απαλλάχτηκε από φροντιστήρια, ιδιαίτερα και πανελλήνιες και ακόμη, κάθε φορά που πλησιάζει η περίοδος των εξετάσεων, με καταλαμβάνει μια αδικαιολόγητη νευρικότητα και ένα άγχος. «Διάβασε το παιδί;» σκέφτομαι, όπως δεκάδες χιλιάδες άλλοι γονείς. «Άραγε θα τα καταφέρει; Κουράγιο, καμάρι μου, λίγες μέρες απόμειναν μόνο».

Αυτή την αγωνία, πάνω σε αυτόν τον πόνο του γονιού, βρήκαν να πατήσουν οι ανάλγητοι συνδικαλιστές της ΟΛΜΕ. Οι ταγμένοι να διδάξουν γράμματα, αλλά και ήθος, στα παιδιά μας. Όλα για το χρήμα λοιπόν; Και να πεις πως είναι καμιά αναξιοπαθούσα ομάδα, να πεις πάει στα κομμάτια. Αλλά οι καθηγητές; Συγχώρησέ με, φίλε εκπαιδευτικέ, αλλά κάποιες αλήθειες πρέπει να ειπωθούν. Γνωρίζω, και από πρώτο χέρι μάλιστα, το δύσκολο έργο σου, αφού στο πρώτο μου ξεκίνημα υπηρέτησα για κάποιο διάστημα σαν ωρομίσθιος καθηγητής στα Επαγγελματικά, όπως ονομαζόταν τότε, Λύκεια. Δεν μου διαφεύγει επίσης πως η συντριπτική πλειοψηφία των καθηγητών νοιάζεται για τον μαθητή, όμως λίγο οι συνθήκες, λίγο τα κεκτημένα, ξεφύγαμε. Χωρίς να φταις εσύ, βέβαια, δεν είναι σχολείο αυτό που έχουμε σήμερα. Παρόλα αυτά, αμείβεσαι σχετικά καλά, ειδικά στις παρούσες δύσκολες εποχές, ενώ και οι συνθήκες δουλειάς σου δεν είναι δα και οι χειρότερες. Έχεις ελάχιστες ώρες διδασκαλίας τη βδομάδα και αυτές τον μισό χρόνο.

Θέλεις να τα δούμε μαζί; Μέχρι να αρχίσει η χρονιά, να μαζευτούμε, να μοιραστούν τα βιβλία, να δοθεί το πρόγραμμα, να καλυφθούν τα κενά, πάει, πέρασε ο Σεπτέμβρης. Κάποιες μέρες του Οκτώβρη και του Νοέμβρη πάνε στις παρελάσεις, άντε και καμιά κατάληψη και λίγο χαβαλές και φτάσαμε στον Δεκέμβρη που όμως, όπως και ο Γενάρης, είναι κουτσουρεμένος λόγω εορτών.

Φλεβάρη και Μάρτη πες πως πάει να γίνει κάτι, παρά τις Απόκριες, το καρναβάλι και την παρέλαση ξανά, αλλά προλαβαίνει και έρχεται ο Απρίλης με τις μυρωδιές, τις εκδρομές και το Πάσχα. Και μετά λίγες μέρες ακόμη και νάτες οι εξετάσεις και το τέλος της χρονιάς. Εντωμεταξύ έχουν μεσολαβήσει και κάμποσες Γενικές Συνελεύσεις του συλλόγου σου, πάντοτε σε εργάσιμες ημέρες και ώρες. Και ύστερα παραπονιόμαστε γιατί δεν μαθαίνουν τα παιδιά μας γράμματα.

Συγχώρησέ με ξανά. Δεν φταις εσύ. Δεν είσαι εσύ υπεύθυνος για την κατάσταση στην παιδεία, ούτε για τα κεκτημένα. Σου τα έδωσαν, τα πήρες. Αλλά τα γραπτά των παιδιών, μωρέ; Παιχνίδι με την αγωνία τόσων ανθρώπων; Έλεος!

Έμαθα κάτι ευχάριστο προχθές. Αναστείλλατε την απεργία, λέει. Συγχαρητήρια. Κι ας σας κατάγγειλε σαν πουλημένους ο ανεκδιήγητος εκπρόσωπος του ΠΑΜΕ.